Gemeenten in krimpregio’s reageren niet goed op demografische krimp: ze richten zich vooral op het bestrijden van krimp terwijl het begeleiden van krimp nauwelijks aandacht krijgt. Dat is niet verstandig, want het risico van concurrentie binnen de regio om inwoners en bedrijven, van onrendabele investeringen en van een overaanbod van woningen en voorzieningen is levensgroot.

Aldus bestuurskundige Femke Verwest in haar proefschrift, waarop promoveerde aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Volgens de meest recente bevolkings- en huishoudensprognose van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) krijgt tot 2040 meer dan een derde van alle gemeenten in Nederland te maken met een afname van de bevolking en ongeveer een tiende met een afname van het aantal huishoudens. In bijna alle gemeenten zal de potentiële beroepsbevolking in omvang afnemen. Deze krimp heeft gevolgen voor de woningmarkt, de arbeidsmarkt en de bedrijvigheid.

Femke Verwest onderzocht hoe gemeenten in de krimpregio’s Parkstad Limburg, de Eemsdelta en Zeeuws-Vlaanderen op demografische krimp reageren en onder welke omstandigheden zij hun beleid daarop aanpassen. Van krimp bestrijden naar krimp begeleiden Uit haar studie blijkt dat gemeenten in die regio’s jarenlang niet op demografische krimp hebben gereageerd. Sinds kort besteden ze er wel aandacht aan. Deze beleidsreacties zijn vooral in het woningbouwbeleid terug te vinden en richten zich voornamelijk op het bestrijden van krimp door het aantrekken van nieuwe inwoners. Beleidsreacties gericht op het begeleiden van krimp door het aanpassen van de woningvoorraad aan de kleinere woningvraag (zoals door herstructurering, sloop en het matigen van nieuwbouw) komen slechts sporadisch voor. Beleidsreacties op economisch terrein (denk aan detailhandel, bedrijventerreinen of arbeidsmarkt) zijn helemaal nauwelijks te vinden. En dat terwijl krimp van het aantal inwoners en huishoudens ook gevolgen kan hebben voor de afzetmarkt van de detaillisten en de krimp van de potentiële beroepsbevolking zich, ook op landelijk niveau, het eerst zal voordoen op de arbeidsmarkt.

Gemeenten in krimpregio’s doen er verstandig aan ook in hun economisch beleid demografische krimp te begeleiden door de voorraad winkels, kantoren en bedrijventerreinen aan te passen aan de kleinere vraag (zoals door herstructurering, sloop en matigen van nieuwbouw) en door zich te richten op het doen van meer met minder mensen (zoals door stimuleren van innovaties en het verhogen van de arbeidsparticipatie).

Krimp begeleiden is moeilijk Een verklaring voor het feit dat gemeenten in krimpregio’s hun beleid vooral richten op het bestrijden van krimp, is volgens Verwest dat een dergelijke reactie aansluit bij de huidige manieren van denken en doen, de bestaande regels en middelen van de betrokkenen in de regio. Bestuurders en private partijen: iedereen richt zich tot nog toe op (het accommoderen van) groei. Krimp vereist dan ook een andere manier van denken en doen. Het besef zal moeten doordringen dat krimp een structureel probleem is, dat in de krimpregio’s niet gekeerd kan worden. Wanneer men dit toch tracht te doen zullen de problemen die met krimp kunnen samengaan (zoals leegstand, lagere verkoopprijzen en langere verkooptijden) eerder toe- dan afnemen.

Gerelateerde berichten

• Forse bevolkingsgroei in de Randstad tot 2025
  De bevolking van de Randstadprovincies groeit onverminderd door. Tussen 2010 en 2025 groeit de bevolking in de Randstadprovincies naar verwachting met 700 duizend, het aantal huishoudens met ruim 400 duizend. Daarbuiten doet de groei zich vooral voor in steden met bovenregionale voorzieningen, zoals hogere onderwijsinstellingen. De groei kan op termijn tot meer druk op de woningmarkt leiden aangezien veel gemeenten, ook in groeiregio’s, hun woningbouwplannen vanwege de crisis opgeschort hebben.......
• Krimp in 2030
  De komende dertig jaar treedt vooral aan de randen van Nederland een omvangrijke bevolkingskrimp op. In de meer centrale delen blijft echter het aantal bewoners voorlopig nog toenemen. De potentiële beroepsbevolking gaat al snel in vrijwel alle regio's dalen. De kaart geeft een beeld weer van 2030.......
• Bevolkingskrimp leidt niet tot minder verkeer
  Krimp van de bevolking leidt niet per definitie tot minder verkeer. Een toenemende welvaart stimuleert meer autobezit en -gebruik.......