Cees Wildervanck – Verkeerspsycholoog

‘Plaszak uitgelekt’ kopte NRC snedig op haar webeditie boven haar melding van de plannen van NS om klanten met hoge nood ter wille te zijn met een plastic nood-wc. Een voorziening die dan gebruikt zou moeten worden in de lege machinistencabine.
Uiteraard viel heel Nederland over dat plan heen. NS wees vervolgens traditiegetrouw om zich heen alle schuldigen van deze ophef aan. Het bedrijf heeft toch al een bedenkelijke reputatie waar het gaat om sanitaire voorzieningen voor zijn klanten.
Het aantal toiletten in de treinen is afgestemd op de gemiddelde reiziger, die slechts een half uur in de trein zou zitten. Dat er bijvoorbeeld noorderlingen zijn die naar de Rampstad moeten (toch al geen pretje) en dan soms wel een uur of drie in de trein zitten valt buiten het statistisch gezichtsveld van de NS. Overigens is al lang de vrees bewaarheid geworden dat het enkele toilet in een IC-3tje dan ook nog vaak defect is. Niet alleen voor oudere reizigers leidt dat tot buitengewoon onplezierige situaties.

Onlangs mocht ik deelnemen aan twee daglange intensieve maar hoogst aangename en boeiende besprekingen. Dat aangename kwam niet in de laatste plaats doordat de voorzitter alle Blackberries van de tafel had verordonneerd, en om de een à twee uur een korte pauze inlaste waarin de deelnemers even naar het toilet konden en, vooral, zich konden overgeven aan hun trendy modernemanagersBlackberryneurose. Het gevolg was dat iedereen gewoon aan de bespreking deelnam, oplette en nadacht, wat de efficiency en motivatie zeer ten goede kwam. Een verademing. Maar op het station van terugreis wilde ik veiligheidshalve nog even naar het toilet alvorens in de trein te stappen. Ja, precies. En, verdomd, dat toilet kon je alleen betreden als je je toegang had verschaft via je mobieltje. Nu praat ik meestal liever gewóón met mensen en schenk ze dan mijn onverdeelde aandacht, maar ik herinnerde me dat ik ergens onderin mijn jaszak nog zo’n ding moest hebben. Wat een opluchting. Het schoot echter wel door me heen hoezeer ook hier oudere reizigers die lang niet allemaal zo’n mobieltje hebben weer het slachtoffer zijn. Dan maar in een donker hoekje aan het eind van het perron, en je kont afvegen met een aangewaaide Metro.

Het is niet alleen in het openbaar vervoer dat de oudere vervoersconsument de klos is, ook in verkeersvoorzieningen wordt met nog bitter weinig rekening met hem gehouden. Oudere mensen kunnen minder snel een complexe situatie overzien en hebben sowieso moeite met nieuwe, complexe situaties. In het huidige beleid dat veel meer op doorstroming dan op veiligheid is gericht ziet die oudere automobilist zich plotseling geconfronteerd met een vluchtstrook (doorgetrokken lijn) met een groene pijl erboven. Terwijl hij nog nadenkt over deze conflicterende en dus elementair incorrecte informatieverschaffing wordt hij al rechts ingehaald door een snelle jongen in wit overhemd met puntschoenen, Blackberry aan het oor.

Jaren geleden hoorde ik de voorzitter van een van de ouderenorganisaties, de heer (ècht een heer!) Egas op het NVVC zeggen: ‘Wie het laatst lacht lacht het best!’ waarmee hij de hele zaal aan het lachen en op zijn hand kreeg. Maar de lach wordt langzamerhand wat bitter.