Parkeervakken deelscooters Scheveningen
Dashboard deelmobiliteit

Nieuwe tool helpt overlast deelvoertuigen te beperken

Zodra de parkeervakken voor deelscooters vol zijn, kan je daar via de app geen scooter meer parkeren. ANP / Hollandse Hoogte / Peter Hofman, 2021

Scheveningen op een prachtige zomerdag. Parasols, luchtbedden, zandkastelen en… deelscooters. Heel. Veel. deelscooters. Het is exemplarisch voor de worsteling van Nederlandse gemeenten met de grote hoeveelheid deelvoertuigen die op populaire eindbestemmingen overal op straat geparkeerd worden. De gemeente Den Haag riep afgelopen jaar de hulp in van software ontwikkelaar Sven Boor, die samen met Bart Roorda het Dashboard Deelmobiliteit ontwikkelde. De tool geeft gemeenten handvatten om actief beleid te voeren in het gebruik van deelmobiliteit.

Het begon in 2017 met de golf van free-floating deelvoertuigen, wat een jaar later resulteerde in het Deelfiets Dashboard. De tool werd ontwikkeld in opdracht van het CROW. Nu er naast fietsen ook vele tientallen scooters, bakfietsen en andere voertuigen worden gedeeld, ontwikkelde Boor en Roorda begin dit jaar het Dashboard Deelmobiliteit.

De eerste uitdaging was data loskrijgen bij de deelvervoeraanbieders. En dan ook nog graag van alle aanbieders op dezelfde manier, zodat het snel in het dashboard geïmplementeerd kon worden. “Er was nog geen enkele grond om dat te krijgen, dus dat was op basis van goodwill”, vertelt Boor. “Sommige aanbieders ondersteunden het idee wel. Daarnaast werd het voor gemeenten duidelijk dat deze afspraak vastgelegd moest worden. Rotterdam was de eerste die aanbieders in de vergunning verplichtte hun data op een vooraf afgesproken manier te delen, zodat het direct in het dashboard verwerkt kan worden. Dat was een goede stok achter de deur.”

Voor de free-floating deeltweewielers heeft het dashboard inmiddels landelijke dekking van alle aanbieders. “We zijn nu bezig om alle deelauto’s in het dashboard te krijgen, maar daar moet die stok vanuit de gemeenten nog achter de deur worden gezet.”

Microhubs

Een van de meest recente ontwikkelingen in het dashboard is de microhub functionaliteit, of de hubmodule. Een functie waarmee je duidelijk begrensde zones vaststelt, waarin deelscooters of -fietsen geparkeerd mogen worden. Dat concept is inmiddels verder doorontwikkeld, zodat gemeenten ook kunnen bepalen wat de maximale capaciteit is in zo’n hub. Daarnaast maken de data in het dashboard inzichtelijk hoeveel ruimte er op dat moment nog over is in een zone.

Boor legt uit: “Heel concreet: de gemeente heeft bepaald dat in een bepaalde microhub het maximaal aantal voertuigen twintig stuks is. Als dit aantal bereikt is, zou je als gebruiker meteen in de app van de deelvervoeraanbieder zien dat er geen ruimte meer beschikbaar is om te parkeren. Op dit moment is dat nog een handmatig proces, maar waar we naartoe willen is dat zones die vol zijn, meteen uit de app verdwijnen. Zodat een deelscootergebruiker die de app opent, meteen ziet dat hij het voertuig op dat moment niet bij meer bij de Pier kan parkeren, maar dat hij verder door moet rijden naar het Zwarte Pad.”

Screenshot dashboard deelmobiliteit
Met een van de functionaliteiten in het dashboard is het mogelijk de loopafstanden van en naar microhubs in kaart te brengen, zodat de gemeente de microhubs optimaal kan positioneren.

Free-floating

Volgens de software ontwikkelaar is een slimme combinatie van microhubs en free floating dé manier om overlast te voorkomen. “De meeste overlast wordt ervaren op plekken waar vraag en aanbod heel hoog is. Dus rondom een groot station en in het centrum. Daar komen heel veel mensen aan en vertrekken ze weer, dus is de kans dat ze niet goed worden neergezet, groter. Dit kun je als gemeente sturen met een verbodszones met daarin enkele microhubs. Auto’s en zelfs fietsen laten we ook niet overal parkeren, dus het is logisch dat we hier over deelmobiliteit ook over nadenken.”

Bij free floating bepaalt de aanbieder zelf waar iemand het deelvervoer terug mag zetten. Neem bijvoorbeeld een grote woonwijk. “Dan heeft free floating het voordeel dat iemand echt voor de deur kan parkeren en daarna op hetzelfde voertuig weer weg kan. Als je in een woonwijk ook microhubs gaat maken, dan moet je dus twee keer lopen en dit maakt het gebruik van deelvervoer minder aantrekkelijk. Je moet dus een goede mix vinden.”

Historisch aanbod

De oorspronkelijke aanleiding voor het dashboard was dus voorkomen dat het een rommel op straat wordt. “Maar nu wil je ook weten wat deelmobiliteit doet in je stad, qua verplaatsingen”, aldus Boor. “Uniek aan het dashboard is dat het historische aanbod erop te zien is en je kunt zien hoe de situatie er een week geleden uit zag. Dat houden aanbieders zelf niet bij, maar het is interessant om dit vanuit een ander perspectief te kunnen zien. Je kunt dus als gemeenten inzoomen op wat er gebeurt op sommige plekken. Als er overlast wordt ervaren in bepaalde wijken, kun je dat op die manier gaan onderzoeken.”

Dit maakt het mogelijk terug te kijken naar dagen waarop evenementen plaatsvonden. Bijvoorbeeld naar 5 mei, Bevrijdingsfestival in het Park bij de Euromast. Rondom het festivalterrein stonden vele tientallen deelvoertuigen her en der geparkeerd. “Je kunt dan als gemeente die historische data gebruiken om te kijken: ‘wat gebeurde er nou precies op die dag en hoe kunnen we dat volgend jaar anders doen?’ Door op dat soort dagen een tijdelijke microhub te creëren, voorkom je dat de stoepen voor 200 meter gevuld zijn met deelvoertuigen.” Volgens Boor zou een logisch gevolg zijn dat ambtenaren die zich bezighouden met vergunningen voor festivals, ook regelen dat de organisator ruimte reserveert voor deelvervoer. “Er is pas vijf jaar free-floating deelmobiliteit, dat is relatief nog steeds heel erg nieuw. Maar het wordt langzaamaan volwassener.”

Screenshot dashboard deelmobiliteit1
In het dashboard is in een oogopslag te zien hoe de spreiding van deelvoertuigen op een bepaald moment in een gebied is.

Parkeercoaches

Op dit moment zijn er ruim twintig gemeenten aangesloten bij het dashboard. Rinse Gorter, Beleidsadviseur Mobiliteit bij de gemeente Den Haag, ziet in zijn eigen stad de voordelen van het dashboard.
“De uitbreiding van het dashboard met een hubmodule zorgt ervoor dat de aangelegde vakken voor deelmobiliteit zichtbaar zijn in het dashboard. Hiermee kan gestuurd worden op de toestroom en spreiding van deelscooters en elektrische deelfietsen naar Scheveningen.” De nieuwe module is net als de rest van het dashboard open-source ontwikkeld en door alle gemeenten die actief willen sturen te gebruiken.

“De chaotische taferelen bij het strand van een paar jaar geleden, hebben we afgelopen zomers weten te vermijden door specifiek ruimte in te richten voor het parkeren van deelmobiliteit”, vertelt Gorter. “In overleg tussen de gemeente en de deelaanbieders zijn daarnaast duidelijke afspraken gemaakt en vastgelegd over maatregelen die overlast van deelvoertuigen langs de kust moeten voorkomen. Belangrijk onderdeel van die maatregelen is een goede communicatie tussen de verschillende aanbieders onderling en de gezamenlijke inzet van parkeercoaches op zomerse dagen. Op het moment dat een parkeerlocatie voor deelmobiliteit vol was, zorgden de aanbieders ervoor dat die locatie uit de apps werd gehaald. Parkeercoaches op locatie zorgen er vervolgens voor dat deelgebruikers werden verwezen naar een microhub met ruimte. De hubmodule in het dashboard was hierbij cruciaal. Een parkeercoach kon op zijn smartphone in het dashboard namelijk zien wat de bezetting van andere hubs langs de kust was.”

Volgend jaar wil de gemeente Den Haag graag dat deelmobiliteitsgebruikers zelf ook in de apps van deelaanbieders kunnen zien waar nog parkeerruimte beschikbaar is. Dit is volgens Boor ook een belangrijke volgende stap. “Gemeenten kunnen met de inzet van de hubmodule een actievere rol pakken om micromobiliteit in te passen in de stad. En als er in een paar gemeenten een methodiek wordt ontwikkeld om met microhubs om te kunnen gaan, kan deze aanpak op meerdere plekken toegepast worden.”

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve jaaraanbieding: € 7,50 i.p.v. € 10,50. 

Bekijk de aanbieding

Auteur: Marloes Kanselaar

Marloes Kanselaar is vaste redacteur voor VerkeersNet en werkt nauw samen met de redacteuren van OVPro.nl en TaxiPro.nl. Na een studie Journalistiek werkte ze voor het AD/Rotterdams Dagblad en deed ze commerciële schrijfervaring op bij webwinkel Coolblue. Een Rotterdamse in hart en nieren, die de lezer van VerkeersNet graag op de hoogte houdt van alle ontwikkelingen in de verkeers-en mobiliteitswereld.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.