Den Haag BEELD IenW, Tineke Dijkstra Fotografie

Zo ziet woon-werkverkeer er straks uit in de 1,5 meter-economie

Wat als we straks weer ‘gewoon’ naar ons werk gaan, maar voorlopig nog anderhalve meter afstand moeten houden? Wil je als werkgever nog dat je medewerkers reizen in een volle trein, waar het infectiegevaar groter is dan in de auto of op de fiets? Jos Hollestelle, expert op gebied van zakelijke mobiliteit bij Syndesmo, laat zien welke strategieën zij kunnen volgen om dit risico te beperken en wat dit betekent voor hun beleid.

Welk type vervoer is het gezondst? Het RIVM deed er in 2018 onderzoek naar. Reizen per fiets en openbaar vervoer blijkt het beste, omdat de gebruikers ervan relatief veel lichaamsbeweging krijgen. Maar hoe zit het met het gevaar van virussen? Ook daar keken de onderzoekers naar. Reizen met het openbaar vervoer heeft, zo stelt het RIVM, een groter gevaar op infecties: “Kans op besmetting door een ziekteverwekker is groter voor treinreizigers dan voor automobilisten.” De reisduur en drukte vergroten het infectiegevaar.

Is het echt zo erg?

Tegelijkertijd nuanceert het RIVM deze vaststelling in haar studie. Ondanks dat het infectiegevaar voor treinreizigers groter is dan voor automobilisten en fietsers, gaat het slechts om een geringe toename van het infectiegevaar op een dag. “De kans om als individu gedurende een werkdag een infectieziekte op te lopen verschilt weinig tussen beide groepen, omdat de overdracht van ziekteverwekkers ook thuis en op het werk plaatsvindt.”

Tekst gaat verder onder het kader.


Mobiliteit en gezondheid

Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar gezondheidseffecten van vervoer (los van risico op infecties). Daaruit komt een eenduidig beeld naar voren.

  • Fietsers zijn het gezondst (lager BMI, lager verzuim)

  • Reizen per ov heeft gezondheidsvoordelen t.o.v. de auto. Dit komt met name door het voor- en natransport, dat veelal per fiets of lopend plaatsvindt.

  • Reizen per auto heeft negatieve effecten op gezondheid


Een geringe toename dus. Of toch niet? Want juist in onze kantoren en thuissituatie zullen we de nodige maatregelen treffen om het infectiegevaar te verkleinen. Als er niets in het OV gebeurt, neemt hier de kans op besmetting dus in verhouding toe. Uit hetzelfde onderzoek van het RIVM blijkt dat OV-bedrijven drie maatregelen kunnen nemen om de kans op infecties te reduceren:

1. Het voertuig ontsmetten
2. Ventilatie verbeteren
3. Frequent verversen van de lucht in een treincoupé. Meer dan 26 keer per uur verversen heeft een aanmerkelijk positief effect

Wat doe je als werkgever?

Als goed werkgever tref je zo lang als er nog geen echte oplossing is – een vaccin bijvoorbeeld – maatregelen om je medewerkers zo min mogelijk bloot te stellen aan het coronavirus. Je kantoor laat je regelmatig schoonmaken, je kijkt kritisch naar grote bijeenkomsten en je geeft instructie over hygiëne en het inmiddels bekende niezen in je elleboog. Maar wat doe je met het infectiegevaar tijdens de woon-werkritten en zakelijke reizen van je medewerkers?

In de Coronavervoersladder (zie kader) hebben we de verschillende vormen van vervoer gerangschikt naar de kans op infectie. Bovenaan vind je de fiets: de kans op een infectie is het kleinst en fietsen heeft positieve impact op gezondheid. Het openbaar vervoer 2e klasse in de spits staat, ook niet verrassend, onderaan de ladder.

Tekst gaat verder onder het kader.


Corona-vervoersladder

1. (Elektrische) fiets en lopen

2. Auto/motor
3. Carpool/taxi
4. Vanpool/shuttlebus (waarbij je grip hebt op frequentie ontsmetting en mate van ventilatie)
5. Openbaar Vervoer buiten de spits
6. Openbaar Vervoer tijdens de spits: 1e klasse
7. Openbaar Vervoer tijdens de spits: 2e klasse


Een simpele ladder doet geen recht aan de strategische keuze die je als werkgever moet maken. We zien drie scenario’s voor de keuze waar je nu voor staat:

1. Accepteren
2. Reduceren
3. Minimaliseren

1. Accepteren

Zoals het RIVM stelt: De meeste overdracht van ziekteverwekkers vindt thuis plaats en op de werkplek. De invloed van het gekozen vervoermiddel is waarschijnlijk gering, helemaal bij reizen van minder dan 30 minuten. Je kiest er daardoor voor om niet actief te sturen op de manier van reizen van je medewerkers. “Er zullen medewerkers besmet raken”, zeg je. “Dat kun je immers niet uitsluiten en anders worden ze toch wel ziek in de supermarkt of op een verjaardag.”

2. Reduceren

Om de kans op infecties te reduceren, bied je medewerkers mogelijkheden om de drukke OV-reis te ontlopen. Dit is stimulerend en niet sturend; je medewerkers mogen met het openbaar vervoer blijven reizen. Maatregelen die bij dit scenario horen zijn bijvoorbeeld:

  • Je reduceert het aantal woon-werkritten door thuiswerken en videovergaderen te blijven stimuleren (je medewerkers zijn dit immers al maanden gewend);
  • Je stimuleert en faciliteert het reizen per (elektrische) fiets of speed pedelec. Je gaat bijvoorbeeld een leaseconstructie aan met een van de vele e-bike-leasebedrijven voor een periode van zo’n twee jaar. Daarnaast faciliteer je in deelfietsen voor zakelijke afspraken;
  • Je strikte parkeerbeleid stel je wat bij; je faciliteert meer medewerkers om te reizen met hun eigen auto. Al botst dit met je ambities op duurzaamheid. Daarnaast zoek je naar mogelijkheden om te parkeren op afstand. Het natransport faciliteer je met fietsen (park + bike);
  • Je maakt het tijdelijk mogelijk dat je medewerkers 1e klasse mogen reizen in het openbaar vervoer om zo de grootste drukte in de 2e klasse te ontlopen;
  • Je faciliteert het gebruik van de OV-fiets (of een andere aanbieder) voor het natransport van station naar kantoor. Je geeft je medewerkers ontsmettingsmiddel mee voor de handvatten;
  • Je stimuleert medewerkers die van het openbaar vervoer afhankelijk zijn om buiten de spits te reizen. Fysieke vergaderingen vinden dan ook uitsluitend plaats tussen 10:30 en 15:00 uur.

3. Minimaliseren

Je neemt geen risico’s. Reizen per openbaar vervoer verbied je. Een drastische maatregel met vergaande consequenties. Een deel van je medewerkers is er afhankelijk van. Hen zul je van een alternatief moeten voorzien. Daarnaast zul je door de groei van het aantal autoreizigers je parkeervoorziening tijdelijk moeten uitbreiden. Een kostbare aangelegenheid. Maatregelen en flankerende acties die bij dit scenario horen zijn bijvoorbeeld:

  • Je verbiedt het reizen per openbaar vervoer;
  • Je stelt een maximum aan het aantal kantoordagen per medewerker per week en faciliteert thuiswerken goed;
  • Medewerkers die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer mogen per taxi reizen. Dit koop je collectief in bij een taxi-bedrijf;
  • Je faciliteert het reizen per (elektrische) fiets of speed pedelec. Je gaat een leaseconstructie aan met een van de vele e-bike-leasebedrijven voor een periode van zo’n twee jaar. Daarnaast heb je deelfietsen voor zakelijke afspraken;
  • Je faciliteert meer medewerkers om te reizen met hun eigen auto en huurt parkeerplaatsen bij. Daarnaast zoek je naar mogelijkheden om te parkeren op afstand. Het natransport faciliteer je met fietsen (park + bike).

Verhogen vitaliteit

Welk scenario je ook kiest, inzetten op het verhogen van de vitaliteit van je medewerkers kan nooit kwaad. Maatregelen die bij dit scenario horen zijn bijvoorbeeld:

  • Je stimuleert reizen per fiets en elektrische fiets
  • Je daagt medewerkers uit voldoende te bewegen bijvoorbeeld door mee te doen aan challenges. Maar ook door bijvoorbeeld wandelend en staand vergaderen en lunchwandelen te stimuleren, fiets-, loop-, of stabureaus aan te schaffen.
  • Medewerkers met een hoog BMI bied je een persoonlijk vitaliteitsprogramma aan
  • Etc.

Het is balanceren tussen het verkleinen van de kans op infecties en het goed faciliteren van je medewerkers in hun woon-werkreis. De kans op infecties in het openbaar vervoer is groter dan in de auto en de fiets, maar lijkt beperkt. Maar aan welk risico wil je je medewerkers blootstellen? En wat is de prijs die hier tegenover mag staan?

Op basis van een gedegen risico- en impactanalyse maak je een keuze voor een van de scenario’s: ‘accepteren, reduceren of minimaliseren’ en wellicht zet je juist nu in op het verhogen van de vitaliteit van je medewerkers. Hierbij werk je vervolgens aan de juiste set aan maatregelen.

Jos Hollestelle is partner bij Syndesmo. Hij is te bereiken per mail.

Lees ook het vervolg op dit blog:

Dit is de nieuwe leidraad voor woon-werkverkeer in coronatijd

Auteur: Jan Pieter Rottier

Jan Pieter Rottier is binnen ProMedia Group als redacteur en presentator verantwoordelijk voor evenementen, tv-uitzendingen en andere video-content, zoals webinars en online congressen. Daarnaast schrijft hij regelmatig voor de Personenvervoer en Verkeer-vakbladen VerkeersNet, OVPro en TaxiPro.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.