Utrecht Centraal van boven. FOTO NS

Utrechtse werkgevers voorzichtig enthousiast over MaaS

Mobility as a Service, wat is dat? Of: het vliegt wel weer over. Deze reacties gaven tal van werkgevers in een enquête een half jaar geleden, vertelde Martijn Elting, adviseur bij U15, een samenwerkingsverband van 300 werkgevers in de regio Utrecht op gebied van mobiliteit en bereikbaarheid, recent op het MaaS Congres 2019. Een kleine groep bleek wel enthousiast en bij hen begint volgens hem de verandering.

Oogsten? Het is nog vooral zaaien, zaaien en zaaien. Elting toont de deelnemers aan een parallelsessie van het MaaS Congres, vorige week gehouden in congresgebouw De Doelen in Rotterdam, een plaatje. Het is een afbeelding in de stijl van de bekend anti-reclamefoldersticker. ‘NEE, NEE en nog eens NEE’ staat erop. Het verbeeldt, zegt Elting, de reactie van een grote groep werkgevers op de vraag ‘Is MaaS voor jullie de oplossing?’ Er is, om kort te gaan, nog een wereld te winnen.

‘Wat is MaaS?’, repte een deel van de werkgevers. En: ‘Het gaat nu ook wel prima’. Een ander deel stelde: ‘het zal wel een hype zijn, het vliegt wel over.’ En: ‘Het heeft teveel impact op het mobiliteitsbudget, het staat allemaal al vast in de cao en bovendien heb ik nog heel veel leasecontracten lopen, dus komende jaren wordt het niks.’

Aanloop nemen

Een klein deel bleek wél enthousiast. “Gelukkig vonden we een tiental werkgevers die er wel wat in zagen, die dachten: dit kan ons wel wat opleveren”, zegt Elting. “En zij waren bereid om met ons mee te denken.” Afgelopen half jaar doorliepen zij een traject en zijn hun wensen en eisen en die van hun werknemers in kaart gebracht. Dat moet leiden tot een grote sprong voorwaarts. “We kunnen wel gaan wachten tot de regionale MaaS-pilot hier in Utrecht is uitgerold. Maar we kunnen ook alvast een aanloop nemen om veel verder te kunnen springen als dat nodig is.”

Utrecht staat qua luchtvervuiling op plaats 5. De vervuiling die je hier dagelijks inademt, komt overeen met 5,6 sigaretten

Dat de nood hoog is, dat moge duidelijk zijn. Elting diept wat cijfers op. “De mobiliteitsgroei in de regio blijft voorlopig doorzetten, tot 2030 stijgt de bevolking hier met meer dan 100.000 en in diezelfde periode komen er zeker 50.000 werknemers bij. Bovendien wordt er in die jaren flink aan de weg gewerkt. Dan is er minder capaciteit om al het verkeer af te wikkelen. Dit alles levert nogal wat uitdagingen op. Daarnaast: Utrecht staat qua luchtvervuiling op plaats 5. De vervuiling die je hier dagelijks inademt, komt overeen met 5,6 sigaretten. Dat komt natuurlijk niet alleen door mobiliteit, maar zeker voor meer dan de helft en daar moeten we iets mee.”

CAO

Zeker wegwerkzaamheden, zo ervaart Elting, zijn een breekijzer om duurzame gedragsverandering teweeg te brengen. Bij werkgever en bij werknemer. Immers: mensen zijn gewoontedieren en hebben een incentive nodig om het anders te gaan doen. Werkzaamheden kunnen de aanleiding hiervoor zijn, zegt hij. Het is het moment dat werkgevers in paniek raken en denken: ‘komen mijn medewerkers nog wel op tijd en hoe zit het met m’n leveranciers, klanten en bezoekers?’ En het is het moment dat werknemers denken: ‘misschien moet ik eens een alternatief zoeken.’

Wat de wensen en eisen aangaande MaaS zijn en wat MaaS kan of gaat veranderen, bracht Elting heel precies met de groep enthousiaste werkgevers in kaart. Waar zij onder meer op wijzen? Dat ze nog veel lange contracten met mobiliteitsaanbieders hebben lopen bijvoorbeeld, maar ook dat heel veel op gebied van mobiliteit vast staat in de CAO. Ze benadrukken ook dat MaaS echt het verschil moet gaan maken willen ze over gaan stappen. Dat betekent: minder uitstoot van CO2 en fijnstof, vitalere werknemers, een betere verdeling van parkeerplekken bij het kantoor en verbetering van de bereikbaarheid in de regio.

Niet erg flexibel

Maar bijvoorbeeld ook: dat hun werknemers prettiger én flexibeler reizen met alle modaliteiten die daarvoor nodig zijn. Dat tal van doelgroepen bereikt worden, niet alleen de early adopters. Dat bestaande contracten met mobiliteitsaanbieders toegevoegd kunnen worden aan het gehele aanbod. Dat alle diensten vanuit een app aangestuurd kunnen worden. En werkgevers kennis en ervaringen kunnen uitwisselen met elkaar.

Het liefst vraag ik mijn vervoersaanbieders niet om auto’s, maar om duurzame kilometers

Jack Knol, wagenparkbeheerder bij consultancybedrijf Capgemini, kan erover meepraten. “Als je kijkt naar de wensen en eisen die we hebben rond MaaS, zitten die erg op het gebied van flexibiliteit”, zegt hij in een filmpje tegen de zaal. “Onze medewerkers gaan van project naar project. Het ene kan een paar weken duren, het andere een paar maanden. Maar hierdoor is de leaseauto als standaard, waarbij je kiest voor vier jaar, niet heel erg flexibel. Wat we zoeken is een flexibele, betaalbare vervoerskeuze die je kunt afstemmen op je behoefte. En ik denk dat daar de sleutel voor de toekomst zit. Het liefst vraag ik mijn vervoersaanbieders niet om auto’s, maar om duurzame kilometers.”

Tekst gaat verder onder de foto

Jack Knol, wagenparkbeheerder bij Capgemini. BEELD U15

Enthousiast vertelt Knol dat ‘Cap’ al een goed eind op weg is. “We kijken veel verder dan de leaseauto. Bijna 4000 collega’s hebben we en 55 procent kiest voor een leaseauto. De rest doet het met mobiliteitsbudget op zijn eigen manier. En dan hebben we nog voor iedereen een NS Businesscard. We zijn nog meer modaliteiten aan het toevoegen. Vorig jaar hebben we een pilot gedaan om fietskilometers ook als zakelijke kilometers te zien. Dat maakt het makkelijker om de auto te laten staan en de fiets te pakken. Het leverde hele mooie resultaten op: er zijn bijna 80.000 fietskilometers gemaakt.”

En ook aan de leaseauto’s wordt gesleuteld. Knol legt uit dat ze uitgerust met telematica en dat dat inzicht geeft in de CO2-footprint. En in of iemand zuinig rijdt en goedkoop tankt – punten waar een beloning aan hangt. Ook ontwikkelt Cap een tool die werknemers helpt bij het kiezen van het juiste vervoersmiddel en inzicht geeft in de effecten op milieu en financiën. Maar om grotere stappen te kunnen zetten, is schaalgrootte nodig, benadrukt hij. “Met schaalgrootte kunnen mobiliteitsaanbieders ook grote stappen zetten om tot flexibele en betaalbare vervoersvormen te komen. En ik denk dat U15 hiervoor het juiste vehicle is.”

Springplank

U15-adviseur Elting laat zien wat de verwachtingen zijn van werknemers. MaaS moet naast zakelijk ook privé toegevoegde waarde hebben en het moet een goed alternatief voor of aanvulling op de eigen auto of lease auto zijn. Gebruiksgemak vinden werknemers ook belangrijk, net als realtime reisinformatie en reisadvies vooraf en en tijdens het rijden.

Alle inzichten bundelt U15 om ze daarna aan te bieden aan de regionale en landelijke overheid en aan verschillende MaaS-aanbieders. “Zo hopen we op gang te komen om straks een goeie sprong te kunnen maken. Mobiliteit willen we niet alleen vandaag, maar ook morgen tot onze beschikking hebben. Van de 300 aangesloten werkgevers hebben we er pas tien geïnteresseerd gekregen. Maar het is de springplank naar meer, naar de driehonderd.”

Auteur: Jan Pieter Rottier

Jan Pieter Rottier is redacteur van VerkeersNet.nl. Hij schrijft ook regelmatig voor de andere vakbladen van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.