File, snelweg. Foto: RamonBerk / iStock

Onderzoek: minder files door betalen naar gebruik

Wanneer het kabinet besluit om het ‘betalen naar gebruik’ in te voeren, zal het aantal files op de weg slinken. Afhankelijk van de variant van het rekeningrijden, zou het aantal verloren uren per etmaal zelfs met 68 procent kunnen afnemen. Dit komt met name doordat door deze maatregel waarschijnlijk minder kilometers worden afgelegd.

Dit blijkt uit een tussentijds rapport dat is opgesteld in opdracht van het ministerie van Financiën. Er is namelijk in het Klimaatakkoord afgesproken dat er onderzoek zal worden uitgevoerd naar betalen naar gebruik, zodat dit ‘beslisrijp’ kan worden voorgelegd bij de kabinetsformatie in 2021.

Het kabinet kijkt naar drie varianten. Een beprijzing per kilometer voor alleen elektrische auto’s, een tijd- en plaatsgebonden heffing met uitzondering van een spitsheffing voor het hele wagenpark en als laatste een variant met een emissie-, tijd- en plaatsgebonden heffing voor het hele wagenpark. Deze drie zijn in het rapport nog verder uitgesplitst in subvarianten.

Reistijd

In al die varianten neemt het reistijdverlies af, zo wordt geconcludeerd in dit onderzoek. Dit komt omdat het rekeningrijden in alle gevallen leidt tot minder kilometers die worden afgelegd. Daarbij valt op dat met name de avondspits rustiger zal worden. Dit kan worden verklaard doordat in de middagspits meer sociaal-recreatief verkeer rijdt en zij zijn gevoeliger voor dergelijke prijsprikkels.

Het effect waarbij de spits wordt ontlast, is het sterkste bij de variant waarin wordt gekozen voor een hoger tarief op drukke plaatsen. Het lijkt echter voor het verminderen van de files sowieso een succesvolle maatregel. Zolang het rekeningrijden voor alle voertuigen geldt en niet alleen voor elektrische wagens, nemen de zogeheten voertuigverliesuren al snel met 50 procent af.

Kosten

Het betalen naar gebruik betekent in de onderzochte varianten dat bestel- en personenauto’s gemiddeld tussen de 6,8 en 7,7 cent moeten afrekenen per afgelegde kilometer. De precieze kosten zijn afhankelijk van het scenario dat wordt gekozen. Zo kan het kabinet er dus voor kiezen om betalen naar gebruik alleen in te voeren voor bestuurders van elektrische voertuigen, omdat voor fossiele wagens het normale systeem in stand blijft. Het tarief voor het hele wagenpark wordt dan veel lager.

Een andere optie is de variant waarbij een differentie geldt voor voertuigemissies én heffing op drukke locaties in de spits. Het tarief is dan 7 eurocent duurder in de spits, als de automobilist op een traject rijdt met structurele files.

Gebruik

Een van de redenen voor dit onderzoek, was de toezegging in het Klimaatakkoord. Rekeningrijden kan namelijk juist de vervuilende modaliteiten ontmoedigen. De maatregelen zal inderdaad aanzienlijke gevolgen hebben voor de uitstoot van CO2 en NOx. Wanneer het aantal kilometers afneemt, dalen logischerwijs ook de schadelijke emissies. Er zijn echter ook vier scenario’s bekeken die tot doel hebben om de uitstoot te verminderen en daar lijken ze ook in te slagen. Dit gebeurt het sterkste in varianten waarbij een gemiddelde afgelegde kilometer met een zuiniger en schoner voertuig wordt gereden.

Opvallend is dat auto’s nauwelijks vaker aan de kant zullen worden gezet door de maatregel, maar dat het gebruik naar verwachting wel degelijk afneemt. Dit komt met name doordat er kortere ritten zullen worden gemaakt, doordat via kortere (goedkopere) routes wordt gereden en/of omdat andere bestemmingen worden gekozen.

Wagenpark

Het invoeren van betalen naar gebruik zal ook een beperkte groei van het personenautopark tot gevolg hebben. Dit omdat het bezit van een auto goedkoper wordt. In 2030 kan het totale personenautopark met 50.000 tot zelfs 250.000 stuks zijn gegroeid. Wel zullen daar hoogstwaarschijnlijk veel elektrische wagens bij zitten. Het gaat om een toename van 6 tot zelfs 15 procent.

Volgens staatssecretaris Hans Vijlbrief van Financiën bewijst deze rapportage naar de effecten van rekeningrijden dat invoering hiervan in ieder geval nog niet mogelijk is per 2026. Hij schrijft dat het implementeren hiervan minimaal 9 tot 10 jaar gaat duren. Aan het einde van dit jaar wil het kabinet een eindrapportage kunnen sturen over deze maatregel, waarin ook dieper wordt ingegaan op de herverdeling en de inkomenseffecten van de verschillende scenario’s.

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur voor VerkeersNet en schrijft daarnaast voor verschillende andere vakbladen van Promedia Group, zoals OVPro.nl en TaxiPro.nl.

2 reacties op “Onderzoek: minder files door betalen naar gebruik”

Roel Sannes|23.10.20|15:16

Reactie 2
En dat schorsen verloopt ook na een bepaalde tijd. Gebruik je dan tussendoor je auto,al is het maar 1 keer,dan moet je alweer wegenbelasting betalen. De auto blijft tenslotte altijd een melkkoe voor de staat. En hoe gaan we dan wegenbelasting betalen?. Vervalt dat of wordt dat minder?. Dit onderwerp is lang geleden al aan de orde gekomen maar er is nooit iets uitgekomen.

Roel Sannes|23.10.20|15:10

Het rijden naar gebruik is al jaren een aandachtspunt maar er komt iedere keer niets van terecht. Misschien nu wèl omdat het nu te maken heeft met al het elektrische gebeuren. Ik zie er alleen geen goede resultaten uitkomen want er wordt mèèr dan voldoende verdient door de staat aan de wegenbelasting. Iedereen die een auto heeft,ook al staat deze op eigen terein geparkeerd of wordt amper gebruikt moet toch altijd betalen. Scorsen van een kenteken heeft weinig nut want je moet daarvoor ook dokken

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.