Theunisbrug BEELD Vlaamse Waterweg

Antwerpse Theunisbrug vervangen terwijl verkeer doorgaat

Duizenden auto’s en tientallen trams rijden dagelijks over de Antwerpse Theunisbrug, vlak bij het Sportpaleis. Het vervangen van de brug over het Albertkanaal is een enorme operatie. Terwijl het verkeer doorrijdt op de ene helft van de brug, bouwt de aannemer ondertussen op de vrijgekomen ruimte het eerste deel van de nieuwe overspanning.

“Zowel in de hoogte als in de breedte is de brug een bottleneck voor de binnenscheepvaart”, zegt Bruno Verwimp, leider van het project namens De Vlaamse Waterweg. De Theunisbrug, die over het Albertkanaal ligt, heeft momenteel een vrije hoogte van 6,82 meter en een doorvaartbreedte van 48 meter. Dat is niet hoog genoeg voor schepen met vier lagen containers. En ook niet breed genoeg voor duwvaartconvooien om elkaar te kunnen kruisen, legt hij uit. De brug wordt verhoogd tot 9,10 meter. Het kanaal, hier op zijn smalst, wordt verbreed tot 90 meter.

Tekst gaat verder onder de video

Met bijna 40 miljoen ton vervoerde goederen per jaar is het Albertkanaal de belangrijkste waterweg in Vlaanderen. Vooral het containervervoer groeide afgelopen decennium hard. Om de capaciteit te verhogen, pakt De Vlaamse Waterweg het Albertkanaal flink aan. Alle bruggen worden vernieuwd en verhoogd. Bovendien wordt het hele kanaal verbreed.

Niet alleen de Theunisbrug wordt aangepakt, ook de Carettebrug, die in het verlengde ligt. Beide bruggen worden, zo omschrijft Verwimp, een mooi uitgewerkt geheel. Samen met deze bruggen wordt ook het kruispunt van de Frans de l’Arbrelaan met de Minister Delbekelaan – het Duvelsplein – opnieuw aangelegd. “Het wordt heringericht als verblijfplaats”, vertelt Verwimp. Er komen veilige oversteekplaatsen, brede fietspaden, een nieuw tramperron en een ruim sport- en verblijfsplein.

Sportpaleis

Niet alleen voor de binnenvaart is dit een heikele plek, ook voor het verkeer. “Je hebt hier te maken met een complexe stedelijke context. Het Sportpaleis, dat hier vlakbij ligt, is een zeer grote verkeersgenerator.” Dagelijks rijden er wel duizenden auto’s, busjes en vrachtwagens en tientallen trams over de brug, zegt hij, bovenop de brug, terwijl het verkeer ook daadwerkelijk voorbij raast.

Een hele kunst dus om de brug te vervangen op zo’n manier dat het verkeer er zo min mogelijk last van heeft. “Het eenvoudigste is de route doorknippen en een nieuwe brug bouwen. De hinder is dan van korte duur, maar is wel maximaal. Het alternatief is een nieuwe brug bouwen naast de bestaande brug en de oude afbreken als de nieuwe klaar is. Maar met deze stedelijke context kon geen enkele van deze scenario’s toegepast worden.”

Tekst gaat verder onder de foto

Theunisbrug opgeknipt BEELD VerkeersNet
Theunisbrug is opgeknipt BEELD VerkeersNet

Vandaar dat voor een derde weg gekozen is. Het verkeer is ‘verdrongen’ naar één helft van de brug. Een groot deel van de andere helft van de brug is gesloopt. Op die plek worden de eerste twee van de in totaal drie nieuwe bruggen gebouwd. Zijn die straks in bedrijf, dan wordt de oude brug gesloopt en wordt de derde en laatste brug gebouwd.

On-Belgisch snel

“We hechten veel belang aan communicatie”, legt Verwimp, wijzend naar een groot informatiebord. “We hebben ook een website, een nieuwsbrief en een Twitterkanaal. En daar (hij wijst) aan de kade staat een uitzichttoren. Vanaf dat punt hebben mensen goed zicht op de werkzaamheden. Het invaren van de eerste twee bruggen trok heel veel bekijks.” Lachend: “Een blogger die veel over het project schrijft, zei laatst ‘het gaat on-Belgisch snel.'”

De bouw begon afgelopen april. Komende april moet de eerste fase afgerond zijn. Tegen het voorjaar van 2021 wordt het project opgeleverd, is de planning.

Het Nederlandse ZJA Zwarts & Jansma Architecten tekende voor het ontwerp. Van een nieuwe brug kun je, zoals gezegd, eigenlijk niet spreken: het zijn drie parallelle bruggen. De middelste is gereserveerd voor de tram, de buitenste twee voor het overige verkeer. Wegverkeer krijgt twee rijstroken in elke richting. Aan de uiterste zijde van de eerste en de derde brug komen brede, vrijliggende fiets- en voetpaden.

Tekst gaat verder onder de foto

Theunisbrug met balkon voor fietsers en voetgangers BEELD VerkeersNet
Theunisbrug met balkon voor fietsers en voetgangers BEELD VerkeersNet

De fiets- en voetpaden komen heel ingenieus als een soort balkon aan de brug te hangen. “Fietsers en voetgangers hebben het mooiste uitzicht over het water en de omgeving”, zegt architect Ralph Kieft trots.

Vertoeven

Ook de ruimte onder de brug wordt veel aangenamer en leefbaarder, legt hij uit. “Onder de oude brug was het altijd donker. Dat gaf een heel onveilig en unheimisch gevoel. Tussen de bruggen komt veel daglicht. Bovendien rusten de bruggen op open in plaats van dichte pijlers.”

Het is er straks aangenaam vertoeven volgens hem. “Er komen mooie houten banken. Zo kunnen mensen genieten van al die mooie containerschepen die voorbij komen.

Theunisbrug heeft veel meer daglicht BEELD VerkeersNet
Theunisbrug heeft veel meer daglicht BEELD VerkeersNet

Dat is overigens niet het enige bijzondere aan de brug, vertelt hij. De bruggen lopen een beetje gebogen. En bovendien zijn ze aardig plat. Dat moest onder meer vanwege een hoogspanningsmast die in de buurt loopt en niet verlegd kon worden. Kieft is zelf ook erg te spreken over de torens. “Die zijn heel imposant, heel beeldbepalend.”

Leefbaarheid

De bouw van de nieuwe Theunisbrug is niet het enige infraproject in Antwerpen. Onder de noemer De Grote Verbinding vinden allerlei werkzaamheden plaats die de leefbaarheid en bereikbaarheid van de stad moeten verbeteren. Belangrijkste component daarin is de Oosterweelverbinding. Die maakt de Antwerpse Ring, de R1, volledig rond en moet zo zorgen voor een betere doorstroming.

“Dit project kadert in een groot masterplan van de stad Antwerpen”, vat Verwimp samen. “Het draait om veel meer dan uitbreiding van het aantal wegen. Het is het totale pakket aan infrastructuur. En het behelst naast een modal shift ook een mental shift.”

Auteur: Jan Pieter Rottier

Jan Pieter Rottier is redacteur van VerkeersNet.nl. Hij schrijft ook regelmatig voor de andere vakbladen van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.