Sporen van de Noord/Zuidlijn

Forse kritiek op miljarden uit Groeifonds voor OV-projecten

Het kabinet heeft miljarden uit het Nationaal Groeifonds beschikbaar gesteld voor OV-projecten, terwijl deze daar helemaal niet vandaan horen te komen. Volgens de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) moet in elk geval worden voorkomen dat het Groeifonds wordt gebruikt om de (financiële) gaten van bestaande fondsen, zoals het Mobiliteitsfonds, te dichten. Dat dreigt nu wel te gebeuren. In de reguliere begroting is namelijk niet voldoende geld beschikbaar voor de OV-projecten.

Het kabinet stelde eerder dit jaar in de eerste ronde voor het Groeifonds onder voorbehoud 3,5 miljard in het vooruitzicht voor het doortrekken van van de Amsterdamse Noord/Zuidlijn en verbetering en uitbreiding van het spoor tussen Schiedam en Delft. Maar de schaalsprongprojecten waarvan dit onderdeel uitmaakt, hebben volgens de Rli een beperkte bijdrage aan het duurzaam verdienvermogen en zijn niet gericht op lange termijn. Terwijl het Groeifonds eigenlijk is bedoeld voor eenmalige publieke investeringen die bijdragen aan structurele en duurzame groei. Rli-directeur Jan Jaap de Graeff erkent tegen het Financieel Dagblad dat deze plannen wel knelpunten oplossen, maar noemt ze ook weinig vernieuwend of innovatief en ze zouden nauwelijks bijdragen aan een duurzame toekomst.

De Rli bracht op eigen houtje een advies uit over het Groeifonds om een bijdrage te leveren aan het verder vergroten van de impact hiervan. Het document is donderdag overhandigd aan de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK), Economische Zaken en Klimaat (EZK), Financiën, Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV).

Gaten van bestaande fondsen dichten

Om in aanmerking te komen voor een bijdrage uit het Groeifonds, moet een project een toevoeging zijn aan bestaande publieke investeringen. Maar het kabinet heeft volgens de Raad nagelaten dit duidelijk te definiëren. Zo verschillen de in de eerste ronde ingediende OV-projecten alleen in financiële omvang van reguliere investeringen uit het Mobiliteitsfonds. Wat het Rli betreft moet worden voorkomen dat het Groeifonds wordt gebruikt om de (financiële) gaten van bestaande fondsen zoals het Mobiliteitsfonds te dichten. Maar dat dreigt nu dus wel te gebeuren.

Creëer daarom duidelijkheid over het type investeringen waarvoor het Groeifonds kan worden ingezet, luidt een van de aanbevelingen aan het kabinet. Waarbij in het bijzonder duidelijk moet worden wat nu precies het verschil is met het Mobiliteitsfonds en Deltafonds. Voor die laatste twee moeten dan wel voldoende middelen worden uitgetrokken in de reguliere begroting, zodat noodzakelijke reguliere investeringen mogelijk blijven. De commissie van het Groeifonds constateerde eerder al dat de omvang en kosten van schaalsprongen op het gebied van infrastructuur de reikwijdte en het budget van dit fonds te boven gaan.

Geen visie op toekomstige economie

De opgave om duurzaam economisch verdienvermogen veilig te stellen en te verbinden met de duurzaamheidstransities is volgens de Raad zo groot dat de investeringen uit het Groeifonds echt iets zouden moeten toevoegen aan bestaande beleidsinspanningen. Ruimte om miljarden toe te kennen vanwege het ontbreken van voldoende financiële middelen in het bestaand beleid zou er dan ook niet zijn.

Tot dusver formuleerde het kabinet geen visie op de economie van de toekomst waarbinnen investeringen zouden moeten passen, concludeert de Rli. Daardoor zijn in de eerste twee indieningsrondes sterk uiteenlopende voorstellen ingediend die leiden tot richtingloosheid en versnippering. Het kabinet wordt daarom gevraagd om richting te geven aan de investeringen waarbij bestaande duurzaamheidsdoelen en daaraan verbonden maatschappelijke opgave leidend zijn.

Drie OV-projecten in eerste ronde

Naar verwachting wordt begin 2022 een besluit genomen over de projecten in de tweede ronde. In de eerste ronde werd eerder dit jaar besloten tot een investering van 646 miljoen euro en een reservering van 3,5 miljard euro voor in totaal tien projecten. Ruim 2,5 miljard euro van die reserveringen betreft infrastructuurprojecten.

Voor het doortrekken van de Amsterdamse Noord/Zuidlijn naar Schiphol en Hoofddorp is 1,5 miljard euro in het vooruitzicht gesteld en voor verbetering en uitbreiding van het spoor tussen Schiedam en Delft 1 miljard. Nog eens 30 miljoen euro is gereserveerd voor het innovatieprogramma van het autonoom OV-systeem Brainportlijn Eindhoven.

Bij al deze drie projecten gaat het om de helft van de geschatte kosten. Bovendien is het een reservering, omdat het gaat om onderdelen van groter ingediende projecten. Om die reden moeten ze als zelfstandig voorstel opnieuw worden onderbouwd.

Lees ook:

Ruim 2,5 miljard euro uit Groeifonds naar grote OV-projecten

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve aanbieding

Bekijk de aanbieding

Auteur: Dylan Metselaar

Dylan Metselaar is vaste redacteur van OVPro.nl en schrijft voor verschillende andere vakbladen van ProMedia Group, waaronder VerkeersNet.nl.

3 reacties op “Forse kritiek op miljarden uit Groeifonds voor OV-projecten”

Pat Rick|14.10.21|13:42

Jammer dat een goed idee als een Groeifonds om Nederland vooruit te helpen eigenlijk om zeep werd geholpen. Het is te klein waardoor er onnodig veel discussies om de allocatie ontstaan

Project van Programma Hoogfrequent Spoor is per definitie gewoon capaciteitsuitbreiding en hoort eigenlijk niet thuis in het fonds. Ongelooflijk dat Zuid-Holland als rijkste provincie hier de andere echte kansen voor kwantitatieve vooruitgang ontneemt en laat betalen. De spoorverdubbeling zou er toch zijn gekomen

Pat Rick|14.10.21|13:42

Uitbouwen van de Amsterdamse metro moet WEL kunnen. Als social innovation om een autoloze lifestyle te realiseren. Het verbetert ook de luchtkwaliteit+verkeersveiligheid en verminder hinder +files+uitstoot. Eigenlijk dus een no-brainer, waarop alleen de gierigste boekhouders op tegen kunnen zijn.

Dus moeten er ook metrolijnen komen naar Zaanstad, Almere en Zandvoort. De regio loopt anders vast. Kijk hoe steden als Stockholm en Vancouver met evenveel inwoners, meer metro en minder files hebben.

Pat Rick|14.10.21|13:41

En het echte innovatieve, kwalitatieve project, de brainport-lijn krijgt maar een fooi. En waarschijnlijk gaat vervoer wel de kant op van autonome pods. Maar de Randstad heeft het meeste geld naar zich toe weten te halen, zoals het Dagblad van het Noorden al concludeerde. Zo is het old-boys netwerk nog bepalend voor de verdeling van gelden.

Tijd voor een groter groeifonds, obv betere criteria en minder op netwerk

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.