KIM: negatieve kosten-batenanalyses leiden vaak niet tot afblazen wegenprojecten

Een negatieve kosten-batenanalyse (KBA) hoeft niet te betekenen dat een project geen doorgang vindt. Bij tweederde van de projecten met een negatieve KBA volgt toch een go besluit.

Dat zegt het KIM in het rapport De rol van kosten-batenanalyse in de besluitvorming. Na het uitkomen van de leidraad OEI (Overzicht Effecten Infrastructuur) is het uitvoeren van maatschappelijke kosten-batenanalyses (KBA) voor grote projecten van nationaal belang verplicht gesteld. Hierna werd het steeds gebruikelijker om ook KBA’s voor kleinere projecten uit te voeren. “In de praktijk zien we dat bij het ene project de KBA een belangrijke rol speelt in de besluitvorming, terwijl bij andere projecten de KBA een kleinere rol heeft. Dit roept de vraag op wanneer de resultaten van een KBA meer of minder belangrijk zijn in de besluitvorming”, aldus het KIM.
Men onderzocht daarom 46 KBA’s en besluiten op objectieve kenmerken. Daarbij bleek dat bij ongeveer de helft van de KBA’s een negatief saldo was. Het aantal positieve KBA’s is het grootst bij wegen- en havenprojecten (tweederde positief of neutraal) en het kleinst bij spoor- en vaarwegen (60 tot 70 procent negatief).In ongeveer 80 procent van de gevallen is er een go besluit genomen. In de planstudie- of vergelijkbare fase is geen enkel no go besluit gevallen.
Projecten met een positieve KBA hebben vrijwel altijd ook geleid tot een go besluit. Ook tweederde van de projecten met een negatieve KBA leidden tot een go besluit.
Internationale verbindingen scoren gemiddeld iets beter in KBA’s evenals projecten buiten de Randstad.
scoren in beperkte mate beter dan
Over projecten die een relatief kleine investering vergen wordt vrijwel altijd een go besluit genomen, ook als de KBA negatief is. Bij grote projecten (meer dan 1 miljard euro) is de beslissing vrijwel altijd in lijn met de uitkomst van de KBA. En tenlostte: KBA’s waarbij het Centraal Planbureau (CPB) betrokken is, scoren niet beter of slechter dan gemiddeld. Er wordt dan wel vaker een no go beslissing genomen.
Voor het KIM is er is geen aanleiding voor een andere rol voor de KBA bij spoor en vaarwegen: in praktijk wordt er vaak afgeweken van de KBA uitkomst bij deze modaliteiten. Er is echter geen vaste drempel aan
te geven waarbij dat gebeurt.
Wel vraagt het KOMM zich af of bij verkenning een ‘zwaardere’ en bij planstudie een ‘lichtere’ KBA op zijn plaats is. “In praktijk zien we dat in de planstudiefase in geen enkel geval een no go besluit genomen is, terwijl dat bij een verkenning vrij vaak het geval is. In de huidige richtlijnen wordt er echter in de planstudie een uitgebreidere KBA gemaakt en in de verkenning niet. Aanbevolen wordt verder te bezien of dit niet ‘omgedraaid’ moet worden. Dit is in lijn met de adviezen van de Commissie Elverding die aan het eind van de verkenning een beperkt aantal alternatieven wil laten doorgaan naar de planstudiefase.”

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve jaaraanbieding: € 7,50 i.p.v. € 10,50. 

Bekijk de aanbieding

Auteur: Redactie

Reageren op dit artikel is niet mogelijk.