Deelauto van Greenwheels in de stad (foto: Jeroen Zondag)

Voor welke soort reizen is MaaS het meest kansrijk?

Vooral bij reizen met een zakelijk of sociaal-recreatief motief is de kans het groot dat reizigers hun verplaatsing via een MaaS-app regelen. Daarnaast lijkt Mobility as a Service het meest kansrijk in stedelijke omgeving en zorgt het gebruik van zo’n app lang niet altijd tot een andere keuze in de vervoerwijze. Dit zijn enkele conclusies die het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) trekt in het rapport Kansrijke verplaatsingen met MaaS.

In het rapport zochten de onderzoekers antwoord op twee vragen. Als eerste: welke verplaatsingen hebben de meeste kans om gemaakt te worden via een MaaS-app? En aanvullend daarop: kan het gebruik van die MaaS-app leiden tot veranderingen in de vervoerwijze? Een kanttekening hierbij is dat het KiM alleen heeft gekeken naar de kansen voor MaaS op de kortere termijn. Het is niet duidelijk of deze conclusies ook gelden voor de langere termijn. De gegevens dateren verder van voor de coronapandemie.

Reismotief

De verwachting is dat MaaS vooral in het beginstadium niet gebruikt zal worden verplaatsingen die reizigers regelmatig maken. Daarover hoeven mensen gewoonlijk geen reisinformatie op te zoeken. Bij dit soort reizen is vaak sprake van gewoontegedrag. Bovendien lopen de kosten voor mobiliteitsdiensten bij dagelijkse reizen snel op. Een eigen auto of fiets is dan al snel goedkoper, vooral op langere afstanden.

Overigens is niet zeker dat MaaS in de toekomst dus vooral zal worden ingezet door de zakelijke reiziger. De onderzoekers hebben alleen opgemerkt dat het aandeel zakelijke reizen via MaaS hoger is dan het algemene aandeel zakelijke verplaatsingen in Nederland. “De noodzaak om op tijd te komen bij een zakelijke afspraak, in combinatie met de – bij incidentele reizen – mogelijke onbekendheid ter plaatse van de bestemming, maakt dat MaaS voor zulke zakelijke reizen meerwaarde kan bieden als plan-assistent.”

Omdat deze mobiliteit nu vooral wordt ingezet voor zakelijke en sociaal-recreatieve ritten, voorspelt het KiM dat MaaS relatief gezien vaak buiten de spitsuren gaat worden ingezet. Dit komt ook naar voren in de huidige patronen van het gebruik van deelmobiliteit en resultaten van het zogenaamde keuzemodel. Dit laatste wijst uit dat op werkdagen vooral in de vroege spits kansrijke verplaatsingen met MaaS minder prominent aanwezig zijn.

Verandering reiswijze

Een van de hoofdvragen uit het rapport was: kan een MaaS-app leiden tot de keuze voor een ander vervoersmiddel? Het antwoord daarop is volgens de onderzoekers negatief. Het zal nauwelijks direct leiden tot een verandering van de vervoerwijze. De onderzoekers verwachten dat reizigers MaaS primair gaan gebruiken om toegang te krijgen tot een deelauto, -fiets, -scooter, bus of tram.

De onderzoekers benadrukken dat reizigers vaak hun vervoerwijze al kiezen voordat zij overgaan tot het selectieve gebruik van MaaS om deze keuze te faciliteren. Wanneer zij wel reisinformatie opvragen, is dat vaak om details over de rit te krijgen. Slechts 12 procent van de Nederlanders zegt reisinformatie te gebruiken om verschillende modaliteiten met elkaar te vergelijken.

Maatschappelijke doelen

En zelfs wanneer een MaaS-app gebruikt wordt voor alle delen van de rit – dus het zoeken, boeken en betalen – zal dit naar verwachting lang niet altijd leiden tot verandering in de vervoerwijze. Dit betekent ook dat het aantal keer dat MaaS gebruikt wordt altijd groter zal zijn dan het aantal keer dat dit leidt tot een veranderingen in de vervoerwijze, aldus de onderzoekers van het KiM.

Mocht de reiziger wel voor andere vorm van vervoer kiezen, is dat niet altijd voordelig voor de samenleving. Bijvoorbeeld vanuit duurzaamheids- of veiligheidsoverwegingen kunnen bepaalde keuzes juist als onwenselijk worden gezien. In het KiM-rapport wordt daarom een winstwaarschuwing gegeven voor de mogelijkheden om, ten gunste van publieke doelen, de vervoerwijze te bei?nvloeden via de reisinformatie uit MaaS.

Openbaar vervoer

Want waar kiezen reizigers voor als ze dan toch een andere vervoerwijzekeuze maken? De onderzoekers hebben aanknopingspunten gevonden dat met name het openbaar vervoer hier de dupe van wordt. Reizigers kiezen voor een vorm van deelmobiliteit en laten het traditionele OV met vaste lijnen en op vaste tijden links liggen.

Die ontwikkeling is te verklaren door de doelgroep bij wie MaaS het meest kansrijk is. Dit concept wordt naar verwachting het eerste omarmd door een groep die nu al regelmatig het OV gebruikt. Door MaaS krijgen deze reizigers een heel nieuw palet aan reismogelijkheden. Die zijn spannend, sneller en soms goedkoper. Het is daarentegen veel minder denkbaar dat de reiziger die nu al nauwelijks met het OV reist, dat door MaaS wel plotseling zal gaan doen, menen de KiM-onderzoekers.

Auto

Het ideale toekomstbeeld is dat mensen door mobiliteit te delen minder kiezen voor een eigen auto. MaaS kan daarbij ook een rol spelen. In dit onderzoek is de conclusie echter dat MaaS vooralsnog geen geduchte concurrent voor de auto lijkt te zijn. De potentiële meest kansrijke MaaS-gebruikers hebben namelijk minder vaak een auto ter beschikking dan anderen. Verder zal MaaS vooral gebruikt gaan worden in de (hoog) stedelijke omgeving en daar speelt de auto vaak een kleinere rol dan in de rest van Nederland.

Auteur: Inge Jacobs

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.