Auto's op doorgaande weg Breda, infrastructuur

Fors minder autokilometers in 2030 door plannen vier politieke partijen

Als de maatregelen uit de verkiezingsprogramma’s van D66, GroenLinks, ChristenUnie en PvdA worden doorgevoerd, daalt het autogebruik tot 2030 met 16 tot zelfs 21 procent. Deze partijen willen kilometerbeprijzing invoeren, van plan zijn om te bezuinigen op nieuwe wegen en de eerste drie willen zelfs de maximumsnelheden verlagen. Bij CDA en SP neemt het aantal autokilometers evenmin toe, maar blijft de daling beperkt.

Dit blijkt uit een doorberekening van het Planbureau voor de Leefomgeving van de  verkiezingsprogramma’s van CDA, D66, GroenLinks, SP, PvdA en ChristenUnie. Deze partijen gingen in op het analyseaanbod van het PBL. Wel plaatst het PBL zelf de kanttekening dat het gaat om verwachte effecten, die zijn geschat op basis van modellen, aannames over toekomstige ontwikkelingen en de verwachte uitwerking van maatregelen. Omdat die schattingen zijn omgeven met onzekerheid, is er geen sprake van een exacte voorspelling van de effecten in 2030.

Maximumsnelheid

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 17 maart hebben de partijen hun programma’s gepubliceerd. GroenLinks, SP en de ChristenUnie uiten hierin de wens om de maximumsnelheid op wegen verder te verlagen. Sinds een jaar mogen automobilisten tussen 06.00 en 19.00 uur niet harder dan 100 kilometer per uur en als het aan deze drie partijen ligt, gaat dat ook gelden voor de nachtelijke uurtjes. GroenLinks en ChristenUnie willen bovendien dat op een gedeelte van de autowegen en autosnelwegen de snelheid naar 80 kilometer per uur gaat.

D66 heeft juist plannen om de maximumsnelheid op N-wegen in stedelijk gebied te verlagen naar 70 kilometer per uur en alle partijen behalve de SP stellen middelen beschikbaar voor het versnellen van de uitrol van 30-kilometerzones binnen de bebouwde kom. Een motie daarvan is eind vorig jaar aangenomen. Alle partijen, behalve de CDA, willen bezuinigen op de aanleg van weginfrastructuur.

Kilometerbeprijzing

Deze partijen zijn voorstander van verschillende prijsprikkels. D66, GroenLinks, PvdA en ChristenUnie willen kilometerbeprijzing introduceren voor alle personenauto’s en bestelauto’s; CDA alleen voor emissieloze personenauto’s en bestelauto’s. Dit combineren zij met een verlaging van de belasting op autobezit en een hoger tarief op drukke wegen in de spits. GroenLinks en D66 willen bovendien een woon-werkvergoeding voor de fiets verplichten. De partijen zijn verder voorstander van een aantal gedragsmaatregelen, bijvoorbeeld rond thuiswerken.

Aan de andere kant willen zij het OV aantrekkelijker maken door de rit goedkoper te maken. Veel partijen kiezen ervoor om de btw-tarieven te verlagen, maar de PvdA kiest voor de meest vergaande maatregelen. Die partij wil de tarieven verlagen met 10 procent en het OV gratis maken voor kinderen op woensdagmiddag en in het weekend. D66 en CU kiezen voor een verlaging van het btw-tarief naar 5 procent en de SP introduceert gratis gebruik van bus, tram en metro voor kinderen en ouderen.

Kilometeraantallen

Deze effecten hebben naar verwachting impact op het aantal kilometers dat wordt afgelegd en de bereikbaarheid van het aantal banen. Omdat minder wordt geïnvesteerd in nieuw asfalt, door lagere snelheden en een duurder gebruik, is het de verwachting dat het aantal personenautokilometers daalt bij alle partijen. De investeringen in het OV komen juist ten goede aan het aantal reizigerskilometers hier, net zoals de acties die de auto minder aantrekkelijk maken.

Tekst loopt door onder grafiek:

Het PBL heeft daarnaast berekend wat de effecten zijn voor het aantal verplaatsingskilometers voor fietsen en lopen. Die stijgen bij D66 en GroenLinks naar verwachting het meeste: met 5 procent. Die stijging is te verklaren door de inzet op extra fietsinfrastructuur en de verplichte woon-werkvergoeding voor de fiets. Behalve bij SP voorspelt het Planbureau een stijging door de maatregelen van alle vijf de partijen.

Doordat de auto minder aantrekkelijk wordt, raamt het PBL dat de files op rijkswegen zullen afnemen bij vier van de zes partijen en dus de voertuigverliesuren. Op basis van de plannen van SP en CDA is de verwachting dat de afname van het autogebruik relatief kleinis. Dit komt omdat het CDA alleen kilometerheffing invoert voor emissievrije personenauto’s en SP helemaal niet kiest voor deze nieuwe heffing.

Bereikbaarheid banen

Een daling van het aantal files, betekent niet per se een betere bereikbaarheid van banen. Ten opzichte van het basispad neemt de bereikbaarheid per auto bij alle zes de partijen af. Die daling loopt tot wel een vijfde op bij GroenLinks en de ChristenUnie. De verslechterde bereikbaarheid is te verklaren doordat automobilisten een kilometertarief moeten betalen. Bovendien willen de partijen minder investeren in de uitbreiding van het wegennet en zullen automobilisten langzamer moeten rijden.

Aan de andere kant neemt door investeringen in het OV de bereikbaarheid van banen via trein, tram, bus en metro juist toe. Daarvan kan de CDA de minste vruchten plukken – een effect dat te wijten is aan de inzet op spreiding van woon- en werklocaties. GroenLinks en Cu willen juist meer binnenstedelijk bouwen, waardoor meer diensten op bereikbare afstand gelegen zijn. Het OV wordt verder aantrekkelijk doordat deze partijen veelal het OV goedkoper willen maken.

Tekst loopt door onder grafiek

Te voet of met de fiets komen er maar beperkt extra bereikbare banen bij. De toename is te verklaren door de investeringen in de fietsinfrastructuur. Volgens het PBL is de extra bereikbaarheid van banen per OV en fiets geen compensatie voor de afgenomen bereikbaarheid van banen met de auto. Dit komt simpelweg omdat meer werknemers de auto pakken dan een ander vervoermiddel.

Verkeersveiligheid

Door de maatregelen zal het verkeer vaak veiliger worden. Bij bijna alle partijen is een duidelijke of zelfs grote verbetering te verwachten ten opzichte van het basispad. Het grootste effect wordt verwacht bij GroenLinks en de ChristenUnie, omdat zij een combinatie maken tussen meer 30-kilometerzones, een lagere snelheid op delen van het hoofwegennet, minder verkeer door kilometerbeprijzing en investeringen in veiligere fietsinfrastructuur.

Lees ook:

Banner MaaS Congres 2021 mail

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur voor VerkeersNet en schrijft daarnaast voor verschillende andere vakbladen van Promedia Group, zoals OVPro.nl en TaxiPro.nl.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.