File. Foto: Marco Assis / iStock

Ook werkgeversorganisaties nu voor betalen naar gebruik

Steeds meer partijen zijn om: betalen naar gebruik helpt om verduurzaming te versnellen en vermindert de groei in drukte op de weg. Werkgeversorganisaties VNO-NCW, MKB Nederland en de Logistieke Alliantie willen ook van het huidige, rigide stelsel van autobelastingen af. In een brief aan de informateurs en politiek vragen zij deze vorm van autobelastingen in het Regeerakkoord op te nemen. Het idee dat het huidige systeem tekort schiet lijkt inmiddels breed te worden gedragen. 

Dat de bekostiging van automobiliteit anders moet, is al langer duidelijk. Betalen naar gebruik wordt daarbij al enkele jaren genoemd als de oplossing, onder andere door ANWB, RAI Vereniging en Natuur & Milieu. Om meerdere redenen. Het hoge aantal files vraagt om een andere oplossing dan de aanleg van asfalt en elektrische auto’s hoeven geen brandstoffaccijns te betalen, waardoor er inkomsten voor de staatskas worden gemist. Daar is recentelijk het duurzaamheidsargument bijgekomen.

Uitdagingen

VNO-NCW, de Logistieke Alliantie en MKB Nederland plannen hun brief aan de informateurs en de politiek goed. Ze zetten er sterk op in dat betalen naar gebruik goed is voor het milieu. Dit onderwerp staat extra in de aandacht, momenteel vanwege de klimaattop in Glasgow. “Met een systeem van ‘Betalen naar Gebruik’, wordt het stimuleren van het verminderen van fossiele kilometers makkelijker. Versneld invoeren hiervan (vóór 2030) levert naast stevige bereikbaarheidswinst en efficiënter infrastructuurgebruik een grote bijdrage aan het reduceren van CO2 voor 2030”, schrijven zij.

Daarnaast lijkt de politiek inmiddels meer open te staan voor deze vorm van autobelastingen. In tegenstelling tot twee jaar geleden. Toenmalig minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur sprak van ‘een gruwel’ en maakte duidelijk dat ze hier niet aan wilde beginnen. Bij de laatste verkiezingen is de VVD opnieuw de grootste geworden, maar ook bij deze partij is inmiddels het besef gekomen dat er iets moet veranderen.

Daar leek overigens één motivatie tot nog toe boven alle andere uit te steken: zorgen dat elektrische rijders een bijdrage leveren. Zij betalen namelijk geen brandstofaccijns. Maar nu het aantal elektrische auto’s in de lift zit, bedreigt dit op termijn de inkomsten van de schatkist. Na een onderzoek naar de verschillende varianten, bleek dat de VVD vooral interesse had om alleen een beprijzing per kilometer in te voeren voor elektrische wagens.

Weerstand neemt af

De voorstanders wijzen echter op meerdere positieve effecten. Bijvoorbeeld de aanpak van drukte op de weg. Onderzoek naar het betalen naar gebruik toonden aan dat het reistijdverlies afneemt. Minder tijd die automobilisten stilstaan in files dus. Daarnaast helpt deze maatregel om de klimaatdoelen te bereiken. Volgens de Mobiliteitsalliantie maakt dit een verstandige keuze tussen verschillende vervoerswijzen gemakkelijker. Het kan laten zien dat de auto niet altijd goedkoper is als álle kosten worden meegenomen.

De politiek hoeft zich tegenwoordig ook minder zorgen te maken over ontevreden kiezers, want de weerstand tegen deze maatregel lijkt langzaam af te nemen. Waar circa tien jaar geleden het overgrote deel van de Nederlanders deze regeling nog van de hand wees, bleek begin 2019 al bijna 60 procent voorstander. En in maart van dit jaar concludeerde het EenVandaag Opiniepanel dat de meerderheid van de kiezers bij vrijwel alle politieke partijen inmiddels voor was.

Waar wachten we nog op?

De Mobiliteitsalliantie en nu ook de werkgeversvertegenwoordigers pleiten voor een invoering in 2030 en liefst nog eerder. Hoe haalbaar is dit? Werkelijk betalen voor het gebruik van een auto laat waarschijnlijk nog wel een tijdje op zich wachten. Het is nog afwachten of en hoe dit wordt opgenomen in het Regeerakkoord. Pas dan kan er echt gestart worden met het programma. Staatssecretaris Hans Vijlbrief van Financiën liet vorig jaar nog weten dat de invoering van betalen naar gebruik minimaal negen jaar zou duren.

Wel zijn er in de tussentijd andere manieren om het Nederlandse wagenpark te verduurzamen. In een recent onderzoek liet TNO zien dat het Nederlandse wagenpark nu niet zo snel vergroend als gewenst door het huidige fiscale stelsel. Maar: “Op korte termijn zijn er maatregelen te nemen die makkelijker te implementeren zijn dan bijvoorbeeld Betalen naar Gebruik en eerder milieuresultaat hebben dan alleen focus op elektrificatie van het wagenpark.”

Het gaat dan bijvoorbeeld om de aanpak van de tweedehandsmarkt. Duurzame, nieuwe voertuigen moeten beter beschikbaar blijven voor de Nederlandse markt. Nu verdwijnen ze te vaak naar het buitenland, omdat ze te duur zijn voor binnenlandse tweedehands verkoop. Daarnaast moet de import van schone voertuigen worden gestimuleerd. De overheid kan ook sturen op gewicht, wat de aanschaf van nieuwe, lichte en milieuvriendelijke auto’s aantrekkelijker maakt.

Politiek besluit

Dat doet echter nauwelijks afbreuk aan de noodzaak van een nieuw fiscaal systeem. Het gaat namelijk niet langer alleen over het oplossen van bereikbaarheidsknelpunten óf het spekken van de schatkist óf om de aanpak van de klimaatproblemen door het verduurzamen van het wagenpark. Al die punten verdienen het om aangepakt te worden. Hoe een nieuw systeem voor autobelastingen in het Regeerakkoord wordt opgenomen, moet nog blijken. Maar nu dit betalen naar gebruik zo breed wordt gedragen en de uitdagingen zo groot zijn, lijkt het bijna onvoorstelbaar dat het nieuwe kabinet hier niet snel mee van start gaat.

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Neem nu een gratis proefabonnement van een maand.

Bekijk de aanbieding

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur voor VerkeersNet en schrijft daarnaast voor verschillende andere vakbladen van Promedia Group, zoals OVPro.nl en TaxiPro.nl.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.