PANEL

‘Veel maatschappelijke baten bij autoluwe binnenstad’

Camerahandhaaf-situatie in Delft FOTO: Empaction

Winkeliers hechten er vaak waarde aan dat automobilisten voor de zaak kunnen parkeren, omdat ze anders vrezen veel omzet mis te lopen. Steden overwegen daarentegen steeds vaker om het autoverkeer in te perken ten gunste van voetgangers, fietsers en het OV. “Hoe meer modaliteiten we weren, hoe groter de kans is dat winkels niet langer voldoende klanten krijgen”, aldus Marcel Evers, manager Beleid en Onderzoek bij INretail.

Evers ging tijdens het Verkiezingsdebat van ROm / Stadzaken de discussie aan over de rol van de fiets en de auto in de stad. Samen met Koos Louwerse, consultant bij TRIDÉE en adviseur duurzame mobiliteit en wethouder Gert-Jan Krabbendam van Mobiliteit in Maastricht sprak hij onder andere over het effect van autoluwe of zelfs autovrije gebieden in de binnenstad. Volgens hem sneeuwt de maatschappelijke waarde van winkels en winkelstraten vaak onder in deze vraagstukken.

Het winkelcentrum als historisch museum

De manager zegt te begrijpen dat steden moeten nadenken over de mobiliteit in een binnenstad. Het wordt steeds drukker en in bepaalde steden ontstaan fietsfiles of een verrommeling van de openbare ruimte door gestalde voertuigen op het trottoir. Tegelijkertijd benadrukt hij dat klanten van winkels nu eenmaal op meerdere manieren naar de binnenstad reizen en dat zij ook andere uitgaves doen. “Winkels hebben baat bij hoge bezoekersaantallen en daarvoor moet de stad zijn opengesteld”, legde Evers uit. “We moeten oppassen dat winkelstraten geen historische musea worden.”

Het gaat vooral om een goede mix van modaliteiten, denkt Koos Louwerse, consultant bij TRIDÉE. Vooral nu er zo’n grote woningopgave ligt en een aanzienlijk deel van de woningen binnen steden gebouwd moet worden. Wel willen veel steden de auto minder dominant maken dan die de afgelopen decennia was. De automobilist zal een stuk van de ruimte moeten afgeven aan de voetganger en fietser. Veel steden gaan daar volgens hem al op een verstandige manier mee om en zoeken naar manieren om automobilisten aan de randen van de stad op te vangen.

Volledig autovrij

Tegelijkertijd is lopen en fietsen niet voor iedereen een optie, benadrukt Evers. Dan gaat het niet alleen om klanten die slecht ter been zijn, maar ook om bezoekers die van verder weg komen en daarom voor de auto kiezen. Of consumenten die een grotere aankoop willen doen. De stelling om de auto volledig te weren kon dan ook op weinig begrip rekenen. “Automobilisten besteden meer en dat is omzet die winkels echt keihard nodig hebben. Die winkels zijn weer noodzakelijk om binnensteden vitaal te houden. Als al het autoverkeer wordt geweerd, wil onze achterban naar de perifere winkellocaties en dat zet het voortbestaan van een aantrekkelijke binnenstad zwaar onder druk.”

Dit vraagstuk speelt nauwelijks in Maastricht, reageert wethouder Gert-Jan Krabbendam desgevraagd. De binnenstad is al jaren een voetgangersgebied. Maar: “Het goed faciliteren van de auto – juist aan de randen van de stad – is nodig om ervoor zorgen dat de stad bereikbaar blijft. Wij zitten met het probleem dat het soms zo druk is dat het compleet vastloopt. Zelfs ondernemers zeiden: je moet de auto op een andere manier faciliteren, want op deze manier blijven mensen de volgende keer weg.”

Louwerse betwist dat binnensteden minder aantrekkelijk worden bij autoluwe straten. Er zijn ongetwijfeld winkels die negatieve gevolgen hebben ervaren door het weren van autoverkeer in een gebied, maar zijn er veel meer voorbeelden waar winkeliers achteraf juist erg tevreden waren, stelt hij. Stedelijke overheden maken zo’n keuze ook niet ondoordacht. “Ik denk dat we veel maatschappelijke baten ervaren bij het terugdringen van autoverkeer en ik denk dat steden hier op een verstandige manier mee bezig zijn.”

Stad zonder auto een illusie

Daarbij speelt de auto volgens de consultant bij TRIDÉE lang niet zo’n grote rol als vaak gedacht. Een groot deel van de bezoekers van binnensteden komt nu al met de fiets, lopend of met het OV naar het centrum. Hij erkent dat een automobilist waarschijnlijk in één keer meer uitgeeft, maar brengt hier tegenin dat een dagelijkse fietser vaker komt. Onlangs wees Duits onderzoek uit dat klanten die lopend komen in totaal juist meer uitgeven. Tegelijkertijd begrijpt hij dat een stad zonder auto’s een illusie is: er zullen dan ook altijd parkeerplaatsen nodig blijven voor bijvoorbeeld ouderen of mensen die slecht ter been zijn.

“Waar we het uiteindelijk over hebben, is de acceptabele loopafstand”, meent Louwerse. Hij wijst op onderzoeken die aantonen dat parkeervoorzieningen op de ring rondom de stad goed benut worden als die goedkoper of zelfs gratis zijn. Bovendien zou 13 procent de mogelijkheid om dichtbij te parkeren meewegen bij de beoordeling over de aantrekkelijkheid van een stad. “We moeten dus niet bang zijn om te kijken naar plekken waar je de auto op een goede manier kunt afvangen.”

Inwoners

Hoe ga je dan om met de bewoners van een stad? Volgens wethouder Krabbendam denken verschillende inwoners zelf ook dat het autoluwer kan in de buurt. In een deel van de binnenstad is de gemeente Maastricht het gesprek aangegaan om betaald parkeren op te heffen en alleen nog parkeren toe te staan voor vergunninghouders. Daardoor ging het aantal parkeerplaatsen effectief naar beneden. Uiteindelijk werd hierdoor het straatbeeld een stuk rustiger en de straat zelf leefbaarder. “Veel inwoners in de binnenstad zijn daar groot voorstander van.”

Lees ook:

‘Parkeren voor de deur bij winkels is helemaal niet zo belangrijk’

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve jaaraanbieding: € 7,50 i.p.v. € 10,50. 

Bekijk de aanbieding

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur voor VerkeersNet en schrijft daarnaast voor verschillende andere vakbladen van Promedia Group, zoals OVPro.nl en TaxiPro.nl.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.