Laten reizigers de auto staan door een goedkope OV-jaarkaart?

Welke prikkel verleidt een reiziger om de eigen auto voor de deur te laten staan en in plaats daarvan voor het openbaar vervoer te kiezen? Kan een goedkope OV-jaarkaart of zelfs gratis reizen in de bus, trein, tram of metro hiervoor zorgen? Dat gaat het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) onderzoeken, als gevolg van een motie van Kamerleden Boulakjar en De Hoop. 

Naar aanleiding van die motie heeft het ministerie van IenW toegezegd te bekijken hoe de modal shift van auto naar openbaar vervoer gestimuleerd kan worden. Het KiM meldt in het Programma 2022, waarin alle onderzoeksthema’s voor komend jaar staan benoemd, te bekijken welke instrumenten kansrijk zijn om zo’n modal shift te bewerkstelligen. Opgedane ervaringen in het buitenland, zoals het Klimaticket in Oostenrijk en gratis openbaar vervoer in Luxemburg, worden meegenomen.

Deze instrumenten hebben volgens het kennisinstituut niet alleen effect op de omvang van het auto- en OV-gebruik, maar ook op bijvoorbeeld bereikbaarheid voor verschillende groepen en op milieu- en duurzaamheidsdoelstellingen. Het KiM bouwt in dit onderzoek voort op het rapport ‘Verkenning ruimte in het systeem’ uit 2021. Daarin is voor verschillende modaliteiten nagegaan hoeveel ruimte er nog is voor een substitutie vanuit andere vervoerwijzen.

Mobiliteitsgedrag mensen met migratieachtergrond

Verder komt er een herhaalonderzoek naar het mobiliteitsgedrag van mensen met onder andere een Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse achtergrond. Daar is tien geleden al een uitgebreid onderzoek naar verricht door het KiM en SCP. Een belangrijke uitkomst van het onderzoek was dat zij minder vaak onderweg zijn dan personen met een Nederlandse achtergrond en in ongeveer dezelfde tijd minder ver reizen. Zij bleken ook beduidend minder vaak te fietsen en juist relatief vaker gebruik te maken van het openbaar vervoer. In het onderzoek wordt bekeken of deze patronen sinds 2005 zijn veranderd en welke aanknopingspunten dit biedt voor landelijk en lokaal beleid.

Het kennisinstituut kijkt dit jaar bovendien naar het sturen van reizigers die gebruikmaken van online mobiliteitsdiensten, zoals MaaS en deelmobiliteit. De aanbieders van deze mobiliteitsdiensten sturen volgens KiM veelal op groei- en winstmaximalisatie. De organisatie gaat onderzoeken of deze beïnvloeding het behalen van doelstellingen met betrekking tot bereikbaarheid en duurzaamheid ondersteunt of juist tegenwerkt. Ook wordt geanalyseerd op welke manieren aanbieders van mobiliteitsdiensten in apps en op website de keuzes beïnvloeden en hoe de overheid hierop kan sturen.

Transitieplannen voor het openbaar vervoer

Het ministerie van IenW werkt samen met provincies, gemeenten, vervoerregio’s en OV-bedrijven aan transitieplannen voor het openbaar vervoer. Deze plannen hebben onder andere betrekking op veranderingen in het aanbod van openbaar vervoer en de tarieven vanwege de (mogelijk structurele) effecten van de coronapandemie. Het KiM levert kennisbijdragen in dit proces.

De kennisbijdragen betreffen onder andere de korte- en middellange termijn prognoses voor het openbaar vervoer, de manier waarop in het buitenland wordt omgegaan met de gevolgen van de pandemie voor het openbaar vervoer en manieren om het eventueel wegvallen van openbaar vervoer op te vangen. Het KiM levert verder kennis over de gevolgen voor specifieke groepen in de samenleving als bepaalde OV-lijnen geschrapt zouden moeten worden.

Onderzoek naar verandering in prijzen

In veel toekomstprojecties wordt gebruikgemaakt van elasticiteiten om in te schatten wat de effecten zijn van verandering in prijzen van transport, bijvoorbeeld een hogere brandstofprijs. Hierin zitten impliciet verscheidene gedragsopties, zoals overstappen naar andere vervoersmiddelen, zuiniger rijden of minder rijden.

Het KiM probeert met een onderzoek inzicht te geven in waar de huidige elasticiteiten op gebaseerd zijn en wat de onzekerheden in deze elasticiteiten zijn. Zijn prijselasticiteiten aan het veranderen, bijvoorbeeld onder invloed van de coronapandemie? Wat hebben we nodig aan elasticiteiten om (economische) modellen goed te kunnen blijven schatten om zo ook in toekomende jaren beleid van (een vorm van) prognoses te voorzien?

Bekijk hier het KiM-programma 2022.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve jaaraanbieding: € 7,50 i.p.v. € 10,50. 

Bekijk de aanbieding

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur voor VerkeersNet en schrijft daarnaast voor verschillende andere vakbladen van Promedia Group, zoals OVPro.nl en TaxiPro.nl.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.