Trein, dubbeldekker, spoorwegovergang, Haarlem, Leiden, Hillegom BEELD IenW, Stefan Verkerk Fotografie

Nieuwe data 9292 toont hoe het langzaam rustig wordt in het OV

Het aantal reisinformatieverzoeken in het openbaar vervoer lijkt voor nu te stabiliseren. De daling is ingezet na donderdag 12 maart, toen het kabinet opriep om zoveel mogelijk thuis te gaan werken. Het aantal verzoeken is nu nog maar 30 procent van wat het was. En ondanks dat het coronavirus niet iedere regio even hard raakt, lijken wel alle regio’s er qua reisvraag soortgelijk op te reageren.

Dat blijkt uit een analyse van reisinfo-aanbieder 9292 en data-expert Lynxx in opdracht van VerkeersNet. Rohini Bhaggoe en Kim de Groot, werkzaam bij beide organisaties, brachten de invloed van het coronavirus op de OV-sector in kaart. Hoe snel wordt er gereageerd op maatregelen? Hoe is de reisvraag veranderd per gebied in Nederland? Zijn er veranderingen in de behoefte in soorten verplaatsingen zichtbaar?

Bhaggoe en De Groot keken specifiek naar het aantal verzoeken om reisinformatie op de website en de app van 9292. Dat zijn er dagelijks zo rond de 4 miljoen. En in dat opzicht geven die verzoeken een goed beeld van het OV-gebruik in Nederland. Of beter gezegd: de afname daarvan.

Geen impact

Op 27 februari is de eerste besmetting in Nederland vastgesteld. Het gaat om een inwoner uit Loon op Zand. Het is een doordeweekse donderdag en er lijkt geen impact te zijn op het aantal reisverzoeken de volgende dagen, blijkt uit de analyse. Zoals gewoonlijk zijn er in het weekend minder reisverzoeken en maandag 2 maart begint er weer nieuwe werkweek met ongeveer 4,3 miljoen reisverzoeken. De eerste coronabesmetting lijkt met andere woorden geen verandering te brengen in de reisvraag van de reizigers, schrijven Bhaggoe en De Groot.

Dan breekt maandag 9 maart aan. Het Nederlands kabinet en viroloog Jaap van Dissel roepen op de RIVM-adviezen nauw te volgen en andere mensen geen hand meer te schudden. Tevens krijgen inwoners van Noord-Brabant het verzoek zo veel als mogelijk vanuit huis te werken. “Er zijn minder reisverzoeken dan de maandag daarvoor, maar de daling is niet sterk zichtbaar.” Daar over straks meer.

Tekst gaat verder onder de grafiek

Reisverzoeken maatregelen met kerndata BEELD 9292_VerkeersNet
Reisverzoeken maatregelen met kerndata BEELD 9292/VerkeersNet

Tijdens een persconferentie op donderdag 12 maart worden maatregelen genomen die gelden voor heel Nederland: thuiswerken waar mogelijk wordt aanbevolen en evenementen boven de 100 personen mogen niet meer doorgaan. De volgende dag is er meteen een afname in de reisvraag zichtbaar voor heel Nederland, blijkt uit de analyse. Deze daling gaat hard en is ook zichtbaar in het opvolgende weekend. Het aantal verzoeken zakt onder de 1,5 miljoen. Normaal zijn het er meer dan 2 miljoen in het weekend.

Lichte stijging

Aan het eind van dat weekend neemt het kabinet strengere maatregelen: horeca, sportclubs en sauna’s moeten sluiten, net als scholen. Die maandag daarop, 16 maart, de eerste werkdag van de nieuwe week, is er nog een lichte stijging in de reisvraag. Maar er is een zeer sterke daling zichtbaar ten opzichte van de voorgaande maandagen in dezelfde maand. Het aantal reisaanvragen is met 72 procent gedaald. De NS meldde vergelijkbare cijfers: het aantal treinreizigers nam met 85 procent af.

In de steden in Noord-Brabant neemt het aantal reisverzoeken gelijk af

Sinds 23 maart is er een ‘intelligente lockdown’ van kracht. Mensen krijgen het dringende advies om zoveel mogelijk thuis te blijven. Maar veel mensen maakten al geen gebruik meer van het OV. Ruttes oproep lijkt dan ook geen extra effect te hebben. Sinds de maatregelen van 15 maart ziet 9292 geen ‘extreme daling’ in het aantal reisinformatieverzoeken meer. De reisvraag lijkt voor nu te stabiliseren.

Tekst gaat verder onder de grafiek

Reisverzoeken per regio met relevante datum BEELD 9292/VerkeersNet
Reisverzoeken per regio met relevante datum BEELD 9292/VerkeersNet

Ondanks dat het coronavirus niet iedere regio even hard raakt, lijken wel alle (vakantie)regio’s er qua reisvraag soortgelijk op te reageren. De maatregel van 9 maart werkt wel verschillend uit. In de zuidelijke regio neemt na die bewuste 9 maart de reisvraag de volgende dagen meteen af. Voor de regio’s noord en midden is dat nog niet het geval.

We zoomen meer in op de maatregel van maandag 9 maart en de impact daarvan op het aantal reisverzoeken op dinsdag 10 maart. Hierbij vergelijken we de twee steden met over het algemeen de grootste reisvraag in Nederland (Amsterdam en Utrecht) met vier steden in Noord-Brabant (Breda, Eindhoven, ’s-Hertogenbosch en Tilburg).

Ontwikkeling spits

In een normale werkweek groeit het aantal reisverzoeken van maandag op dinsdag. Vanaf 9 maart is deze groei te zien in Amsterdam en Utrecht. In de steden in Noord-Brabant neemt het aantal reisverzoeken juist af. “Het advies om thuis te werken lijkt te zorgen voor een daling van de reisvraag in Noord-Brabant”, schrijven Bhaggoe en De Groot in hun analyse. “Er wordt dus meteen gereageerd door de reizigers in deze regio. In Amsterdam en Utrecht, waar de maatregel om thuis te werken nog niet van toepassing was, is er nog geen reactie van de reizigers te zien.”

Er is een sterk verschil zichtbaar tussen beide weken in het aantal reisverzoeken

9292 en Lynxx keken tenslotte ook naar de gewenste vertrektijd die mensen invulden. Ze vergeleken vervolgens de week van 2-6 maart met de week van 16-20 maart. Hiermee hoopten ze inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de ochtend- en middagspits.

Tekst gaat verder onder de grafiek

Ontwikkeling spits BEELD 9292
Ontwikkeling van de spits. Een vergelijking tussen twee weken in maart. BEELD 9292

Allereerst is er een sterk verschil in het aantal reisverzoeken waarneembaar tussen beide werkweken. In de werkweek van 2-6 maart is een duidelijke ochtend- en middagspits te zien: er is nog geen duidelijke impact van het virus op de reisvraag.

In de werkweek van 16-20 maart, na de ingrijpende maatregelen van 15 maart, is er nog een kleine piek zichtbaar van de ochtendspits. Maar de daluren en de piek in de middagspits zijn bijna verdwenen. “De gebruikelijke spits in het openbaar vervoer is niet langer zichtbaar in de reisvraag”, concluderen Bhaggoe en De Groot. “De reizigers lijken zich niet meer aan vaste reistijden te houden en zullen ook voornamelijk thuiswerken.”

Auteur: Jan Pieter Rottier

Jan Pieter Rottier is binnen ProMedia Group als redacteur en presentator verantwoordelijk voor evenementen, tv-uitzendingen en andere video-content, zoals webinars en online congressen. Daarnaast schrijft hij regelmatig voor de Personenvervoer en Verkeer-vakbladen VerkeersNet, OVPro en TaxiPro.

2 reacties op “Nieuwe data 9292 toont hoe het langzaam rustig wordt in het OV”

Coert van der Veen|02.04.20|14:09

Uit OV-chipkaart analyses is dit veel beter af te leiden. De afname van het aantal transacties (CI/CO) blijkt ook veel groter. Wat daarin opvalt is dat met name de spitsreizigers zijn verdwenen. Spitslijnen zijn leeg, scholierenlijnen rijden zelfs niet meer. Lijnen met een meer ontsluitende functie, die meer aansluiten op de niet-spitsreizgers laten een relatief geringere daling zien.

Coert van der Veen|02.04.20|14:06

Het aantal informatieverzoeken blijkt met 70% af te nemen. “En in dat opzicht geven die verzoeken een goed beeld van het OV-gebruik in Nederland. Of beter gezegd: de afname daarvan.” Dat is maar de vraag. De dagelijkse reizigers, forensen en scholieren zijn niet de primaire klanten van 9292. Zij maken voor een groot deel dagelijks de zelfde reis en hebben geen behoefte aan reisinformatie om hun reis te plannen. De afname van het aantal reizigers is dan ook veel groter dan de hier genoemde 70%.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.