Hoe dring je het aantal verkeersdoden onder jongeren terug?

Een kwart van alle dodelijke verkeersslachtoffers bestaat uit jongeren tussen de 15 en 30 jaar oud. Zij zijn dus een risicogroep, maar toch rijden jonge weggebruikers niet opzettelijk onveilig. Hoe zorg je ervoor dat zij zich veiliger gaan gedragen in het verkeer? “Bedenk dat het brein van jongeren echt anders werkt”, is het advies van Divera Twisk van het onderzoekscentrum Centre for Accident Research and Road Safety. 

Twisk werkt als adjunct-professor aan de Queensland University of Technology en heeft de laatste jaren veel onderzoek gedaan naar dit vraagstuk. Er zijn meerdere redenen aan te wijzen voor het risicovolle gedrag van jongeren. Leeftijd en gebrek aan ervaring spelen een belangrijke rol. Hoe langer en vaker je rijdt, hoe beter je capaciteiten worden. Daarnaast blijken jongeren slecht te kunnen inschatten hoe goed ze rijden, waarbij ze hun kwaliteiten gewoonlijk overschatten, en worden ze bovenmatig blootgesteld aan riskante condities.

Trage vordering

Dat heeft gevolgen voor de ongevallencijfers. Uit een rapport van de ETSC, de European Transport Safety Council, kwamen er in 2019 5.182 mensen tussen de 15 en 30 jaar oud om het leven. Dat is een afname ten opzichte van 2010, maar de vooruitgang gaat erg langzaam. In Nederland bleek vorig jaar dat het aantal dodelijke slachtoffers onder twintigers en dertigers juist was gestegen: van 147 in 2018 naar 183 in 2019

De raad wijst erop dat jongeren in vergelijking met 2010 ook simpelweg een minder groot aandeel uitmaken van de hele Europese demografie én dat de grootste daling plaatsvond tussen 2010-2014. Door de economische crisis verloren in die jaren veel jongeren hun baan en namen ze minder aan het verkeer deel.

Tekst loopt door onder afbeelding

Nog steeds zijn bij veertig procent van alle dodelijke botsingen één of meerdere jonge chauffeurs betrokken en een verkeersongeval is een belangrijke oorzaak waarom jongeren tussen de 15 en 30 jaar om het leven kunnen komen. Reden genoeg om op te treden en extra maatregelen te nemen om de verkeersveiligheid aan te pakken.

Twisk benadrukt dat het bij alle maatregelen belangrijk is om in gedachten te houden dat de hersenen van jongeren echt op een andere manier werken dan die van volwassenen. “Als je aan een jongere vraagt of hij het een goed idee vindt om zijn haar in brand te steken, moet hij daar eerst over nadenken. Een volwassene trekt onmiddellijk die conclusie. Een jonger persoon komt tot hetzelfde besluit, maar heeft langer nodig. Hij zal bijvoorbeeld ook in overweging nemen dat het grappig kan zijn.”

Onverstandige keuzes

Daarnaast is gebleken dat uitsluiting echt fysiek pijn kan doen en dat ze om die redenen andere besluiten maken. Jongeren zijn verder impulsiever en slechter in het maken en opvolgen van plannen dan volwassenen. Dit kan leiden tot onverstandige keuzes. Twisk sprak jongeren die vooraf beweerden nooit te zullen rijden met alcohol op. Bij navraag na een jaar bleken ze precies dat te hebben gedaan. Twisk: “Ze hebben wel positieve intenties, maar toch gaat het vaak mis.”

Het is volgens haar belangrijk dat bij maatregelen altijd rekening gehouden wordt met de gedachtegang en de cultuur van jongeren. “Beleidsmakers moeten het reguleren van smartphonegebruik in het verkeer in relatie zien tot de fear of missing out van jongeren en groepsdruk.” Tegelijkertijd vertelt ze dat het niet dat er helemaal op een nieuwe manier gekeken hoeft te worden naar de aanpak van verkeersonveiligheid. “We hebben eigenlijk al heel veel maatregelen die prima werken. Want als de wegen veilig zijn voor álle weggebruikers, is dat ook voor jongeren zo”, besluit ze.

Reclameverbod

Welke maatregelen kunnen er dan genomen worden om ervoor te zorgen dat jongeren wel op een veilige manier aan het verkeer deelnemen? De ETSC doet in een recent rapport verschillende aanbevelingen aan nationale en Europese overheden. De autoriteiten moeten zich beseffen wat het effect is van populaire media. Zij spelen namelijk een belangrijke rol op de houding van jongeren. De raad pleit zelfs voor een mogelijk verbod op reclames die hoge autosnelheden prijzen.

De raad is niet tegen strenge handhaving. Vooral wanneer het gaat om wetgeving die zicht richt op de belangrijkste redenen voor dodelijke ongevallen, namelijk te hoge snelheden, het alcoholgebruik en afleiding. In Europa zou een nultolerantiebeleid moeten gelden voor het gebruik van alcohol achter het stuur. Nu zijn er nog verschillende landen waar beginnende bestuurders toegestaan zijn met een laag promillage achter het stuur te kruipen. “We weten dat alcohol jongeren sterker beïnvloedt dan ouderen”, aldus Jenny Carson van de ECTS.

Bij eventuele maatregelen dient er speciale aandacht te zijn voor het onderscheid tussen mannen en vrouwen. Er is namelijk een fors verschil tussen het aantal mannelijke en vrouwelijk jonge verkeersslachtoffers. Mannen vertegenwoordigen 81 procent van alle verkeersdoden in de leeftijdsgroep van 15 tot 30 jaar oud. Dit grote verschil blijft zelfs intact als hier rekening wordt gehouden met het feit dat mannen meestal meer rijden dan vrouwen.

Slimme technologieën

Om het hoge aantal dodelijke slachtoffers aan te pakken, pleiten de onderzoekers voor het gebruik van slimme technologie waarmee veel nieuwe auto’s worden uitgerust. Jongeren zouden veel baat hebben bij allerlei veiligheidsfunctionaliteiten in moderne wagens, zoals ISA, alcoholsloten en bijvoorbeeld de herinnering om een gordel te dragen. “Dit kan de ernstige gevolgen van een ongeval fors verminderen”, vertelt Carson.

Jongeren hebben baat bij allerlei veiligheidsfunctionaliteiten in moderne wagens.

Tegelijkertijd hebben juist jongeren hier nauwelijks toegang toe. Zij rijden hoofdzakelijk in kleinere en oudere auto’s, vanwege de kosten en het gemak. Onderzoek uit Oostenrijk heeft zelfs uitgewezen uit dat jongeren nauwelijks vragen naar die technieken als ze een auto willen aanschaffen. “Ze weten nauwelijks hoe het werkt en kopen het dus ook niet”, aldus Martin Winkelbauer van KFV.

Maak slimme techniek voor jongeren beschikbaar

De Europese verkeersveiligheidsorganisatie ziet hier een belangrijke rol weggelegd voor Europese beleidsmakers. Jongeren moeten door voorlichting meer gewezen worden op de voordelen van die technieken en er moeten prikkels worden ingevoerd om juist ook veiligere auto’s toegankelijk te maken. Dit kan bijvoorbeeld door een speciale verzekering voor jongeren wanneer zij in auto’s rijden met zulke technologieën.

In het Verenigd Koninkrijk bestaat dit al. Daar krijgen jongere bestuurders een beloning als ze veiliger en verantwoordelijker rijden. “Het aanbieden van een positieve prikkel in plaats van een beloning, zorgt ervoor dat jongeren veilig rijden positief gaan bekijken en dat zulke regelingen aantrekkelijker worden voor ze”, aldus de ETSC in het rapport.

Extra training

Aangezien gebrek aan ervaring aan te wijzen is als belangrijke oorzaak voor het hoge aantal dodelijke ongevallen, is te begrijpen dat de kans op een botsing het hoogste is als bestuurders net hun rijbewijs hebben gehaald. Een manier om dit aan te pakken is door ervoor te zorgen dat nieuwe bestuurders vaker op het begin worden begeleid door een ervaren chauffeur. Andersom zou het slim zijn om te verbieden dat jongeren op het begin samen mogen rijden met andere jongeren, die ze kunnen afleiden. Een voorlichtingscampagne richting ouders zou daarvoor kunnen zorgen.

Nationale overheden kunnen cursussen en trainingen beschikbaar maken voor jongeren die al hun rijbewijs hebben, maar nog willen doorleren. De EU kan een rol in spelen door minimumstandaarden vast te stellen voor rijinstructeurs. Het zou daarnaast volgens de ETSC goed zijn wanneer tijdens de lessen en rijexamens meer aandacht wordt gegeven aan de capaciteiten en vaardigheden die nodig zijn voor een veilige deelname aan het verkeer.

Vergevingsgezinde weginrichting

De onderzoekers van ETSC erkennen dat er maatregelen nodig zijn die specifiek gericht zijn op de verkeersveiligheid van jongeren. Maar net als Twisk wijzen zij erop dat algemene verbeteringen ook voordelig zijn voor jongeren. “Landen met veilige wegen hebben gewoonlijk ook veilige jonge weggebruikers. Zij profiteren van wegsystemen die wat meer vergevingsgezind zijn wanneer de menselijke bestuurder een fout maakt.”

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve aanbieding

Bekijk de aanbieding

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur voor VerkeersNet en schrijft daarnaast voor verschillende andere vakbladen van Promedia Group, zoals OVPro.nl en TaxiPro.nl.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.

Hoe dring je het aantal verkeersdoden onder jongeren terug? - VerkeersNet

Hoe dring je het aantal verkeersdoden onder jongeren terug?

Een kwart van alle dodelijke verkeersslachtoffers bestaat uit jongeren tussen de 15 en 30 jaar oud. Zij zijn dus een risicogroep, maar toch rijden jonge weggebruikers niet opzettelijk onveilig. Hoe zorg je ervoor dat zij zich veiliger gaan gedragen in het verkeer? “Bedenk dat het brein van jongeren echt anders werkt”, is het advies van Divera Twisk van het onderzoekscentrum Centre for Accident Research and Road Safety. 

Twisk werkt als adjunct-professor aan de Queensland University of Technology en heeft de laatste jaren veel onderzoek gedaan naar dit vraagstuk. Er zijn meerdere redenen aan te wijzen voor het risicovolle gedrag van jongeren. Leeftijd en gebrek aan ervaring spelen een belangrijke rol. Hoe langer en vaker je rijdt, hoe beter je capaciteiten worden. Daarnaast blijken jongeren slecht te kunnen inschatten hoe goed ze rijden, waarbij ze hun kwaliteiten gewoonlijk overschatten, en worden ze bovenmatig blootgesteld aan riskante condities.

Trage vordering

Dat heeft gevolgen voor de ongevallencijfers. Uit een rapport van de ETSC, de European Transport Safety Council, kwamen er in 2019 5.182 mensen tussen de 15 en 30 jaar oud om het leven. Dat is een afname ten opzichte van 2010, maar de vooruitgang gaat erg langzaam. In Nederland bleek vorig jaar dat het aantal dodelijke slachtoffers onder twintigers en dertigers juist was gestegen: van 147 in 2018 naar 183 in 2019

De raad wijst erop dat jongeren in vergelijking met 2010 ook simpelweg een minder groot aandeel uitmaken van de hele Europese demografie én dat de grootste daling plaatsvond tussen 2010-2014. Door de economische crisis verloren in die jaren veel jongeren hun baan en namen ze minder aan het verkeer deel.

Tekst loopt door onder afbeelding

Nog steeds zijn bij veertig procent van alle dodelijke botsingen één of meerdere jonge chauffeurs betrokken en een verkeersongeval is een belangrijke oorzaak waarom jongeren tussen de 15 en 30 jaar om het leven kunnen komen. Reden genoeg om op te treden en extra maatregelen te nemen om de verkeersveiligheid aan te pakken.

Twisk benadrukt dat het bij alle maatregelen belangrijk is om in gedachten te houden dat de hersenen van jongeren echt op een andere manier werken dan die van volwassenen. “Als je aan een jongere vraagt of hij het een goed idee vindt om zijn haar in brand te steken, moet hij daar eerst over nadenken. Een volwassene trekt onmiddellijk die conclusie. Een jonger persoon komt tot hetzelfde besluit, maar heeft langer nodig. Hij zal bijvoorbeeld ook in overweging nemen dat het grappig kan zijn.”

Onverstandige keuzes

Daarnaast is gebleken dat uitsluiting echt fysiek pijn kan doen en dat ze om die redenen andere besluiten maken. Jongeren zijn verder impulsiever en slechter in het maken en opvolgen van plannen dan volwassenen. Dit kan leiden tot onverstandige keuzes. Twisk sprak jongeren die vooraf beweerden nooit te zullen rijden met alcohol op. Bij navraag na een jaar bleken ze precies dat te hebben gedaan. Twisk: “Ze hebben wel positieve intenties, maar toch gaat het vaak mis.”

Het is volgens haar belangrijk dat bij maatregelen altijd rekening gehouden wordt met de gedachtegang en de cultuur van jongeren. “Beleidsmakers moeten het reguleren van smartphonegebruik in het verkeer in relatie zien tot de fear of missing out van jongeren en groepsdruk.” Tegelijkertijd vertelt ze dat het niet dat er helemaal op een nieuwe manier gekeken hoeft te worden naar de aanpak van verkeersonveiligheid. “We hebben eigenlijk al heel veel maatregelen die prima werken. Want als de wegen veilig zijn voor álle weggebruikers, is dat ook voor jongeren zo”, besluit ze.

Reclameverbod

Welke maatregelen kunnen er dan genomen worden om ervoor te zorgen dat jongeren wel op een veilige manier aan het verkeer deelnemen? De ETSC doet in een recent rapport verschillende aanbevelingen aan nationale en Europese overheden. De autoriteiten moeten zich beseffen wat het effect is van populaire media. Zij spelen namelijk een belangrijke rol op de houding van jongeren. De raad pleit zelfs voor een mogelijk verbod op reclames die hoge autosnelheden prijzen.

De raad is niet tegen strenge handhaving. Vooral wanneer het gaat om wetgeving die zicht richt op de belangrijkste redenen voor dodelijke ongevallen, namelijk te hoge snelheden, het alcoholgebruik en afleiding. In Europa zou een nultolerantiebeleid moeten gelden voor het gebruik van alcohol achter het stuur. Nu zijn er nog verschillende landen waar beginnende bestuurders toegestaan zijn met een laag promillage achter het stuur te kruipen. “We weten dat alcohol jongeren sterker beïnvloedt dan ouderen”, aldus Jenny Carson van de ECTS.

Bij eventuele maatregelen dient er speciale aandacht te zijn voor het onderscheid tussen mannen en vrouwen. Er is namelijk een fors verschil tussen het aantal mannelijke en vrouwelijk jonge verkeersslachtoffers. Mannen vertegenwoordigen 81 procent van alle verkeersdoden in de leeftijdsgroep van 15 tot 30 jaar oud. Dit grote verschil blijft zelfs intact als hier rekening wordt gehouden met het feit dat mannen meestal meer rijden dan vrouwen.

Slimme technologieën

Om het hoge aantal dodelijke slachtoffers aan te pakken, pleiten de onderzoekers voor het gebruik van slimme technologie waarmee veel nieuwe auto’s worden uitgerust. Jongeren zouden veel baat hebben bij allerlei veiligheidsfunctionaliteiten in moderne wagens, zoals ISA, alcoholsloten en bijvoorbeeld de herinnering om een gordel te dragen. “Dit kan de ernstige gevolgen van een ongeval fors verminderen”, vertelt Carson.

Jongeren hebben baat bij allerlei veiligheidsfunctionaliteiten in moderne wagens.

Tegelijkertijd hebben juist jongeren hier nauwelijks toegang toe. Zij rijden hoofdzakelijk in kleinere en oudere auto’s, vanwege de kosten en het gemak. Onderzoek uit Oostenrijk heeft zelfs uitgewezen uit dat jongeren nauwelijks vragen naar die technieken als ze een auto willen aanschaffen. “Ze weten nauwelijks hoe het werkt en kopen het dus ook niet”, aldus Martin Winkelbauer van KFV.

Maak slimme techniek voor jongeren beschikbaar

De Europese verkeersveiligheidsorganisatie ziet hier een belangrijke rol weggelegd voor Europese beleidsmakers. Jongeren moeten door voorlichting meer gewezen worden op de voordelen van die technieken en er moeten prikkels worden ingevoerd om juist ook veiligere auto’s toegankelijk te maken. Dit kan bijvoorbeeld door een speciale verzekering voor jongeren wanneer zij in auto’s rijden met zulke technologieën.

In het Verenigd Koninkrijk bestaat dit al. Daar krijgen jongere bestuurders een beloning als ze veiliger en verantwoordelijker rijden. “Het aanbieden van een positieve prikkel in plaats van een boete, zorgt ervoor dat jongeren veilig rijden positief gaan bekijken en dat zulke regelingen aantrekkelijker worden voor ze”, aldus de ETSC in het rapport.

Extra training

Aangezien gebrek aan ervaring aan te wijzen is als belangrijke oorzaak voor het hoge aantal dodelijke ongevallen, is te begrijpen dat de kans op een botsing het hoogste is als bestuurders net hun rijbewijs hebben gehaald. Een manier om dit aan te pakken is door ervoor te zorgen dat nieuwe bestuurders vaker op het begin worden begeleid door een ervaren chauffeur. Andersom zou het slim zijn om te voorkomen dat jongeren op het begin samen rijden met andere jongeren, die ze kunnen afleiden. Een voorlichtingscampagne richting ouders zou daarvoor kunnen zorgen.

Nationale overheden kunnen cursussen en trainingen beschikbaar maken voor jongeren die al hun rijbewijs hebben, maar nog willen doorleren. De EU kan een rol spelen door minimumstandaarden vast te stellen voor rijinstructeurs. Het zou daarnaast volgens de ETSC goed zijn wanneer tijdens de lessen en rijexamens meer aandacht wordt gegeven aan de capaciteiten en vaardigheden die nodig zijn voor een veilige deelname aan het verkeer.

Vergevingsgezinde weginrichting

De onderzoekers van ETSC erkennen dat er maatregelen nodig zijn die specifiek gericht zijn op de verkeersveiligheid van jongeren. Maar net als Twisk wijzen zij erop dat algemene verbeteringen ook voordelig zijn voor jongeren. “Landen met veilige wegen hebben gewoonlijk ook veilige jonge weggebruikers. Zij profiteren van wegsystemen die wat meer vergevingsgezind zijn wanneer de menselijke bestuurder een fout maakt.”

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve aanbieding

Bekijk de aanbieding

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur voor VerkeersNet en schrijft daarnaast voor verschillende andere vakbladen van Promedia Group, zoals OVPro.nl en TaxiPro.nl.

1 reactie op “Hoe dring je het aantal verkeersdoden onder jongeren terug?”

Laurens Wachters|11.11.21|14:44

Naar mijn eigen ervaring speelt een heel belangrijke rol of een iemand mensen heeft die van hem/haar afhankelijk zijn, bv. kinderen.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.