Auto's en fietsers op 30 kilometer-weg (foto: Paul Voorham/Sweco)

Nemen automobilisten in grotere auto’s meer risico’s?

Bron: Sweco Foto: Paul Haarman

Auto’s worden de laatste jaren steeds groter en zwaarder. Dit zorgt doorgaans voor een verhoogde veiligheid voor de inzittende en dus meer zekerheid voor de automobilist. Tegelijkertijd blijkt uit data dat grote auto’s vaak betrokken zijn bij ongevallen. Zorgt het verhoogde veiligheidsgevoel ín de auto ervoor dat een bestuurder meer risico’s gaat nemen?

Over die vraag bogen wetenschappers Bart Claus (IESEG School of Management) en Luk Warlop (BI Norwegian Business School) zich in hun onderzoek ‘The Car Cushion Hypothesis: Bigger Cars Lead to More Risk Taking – Evidence from Behavioural Data‘. Deze hypothese suggereert dat mensen die zich veilig voelen – in dit geval door een grotere auto – meer risico’s zullen nemen. Het is de beleving van een risico – en niet de houding van iemand tegenover het nemen van risico’s – die het gedrag bepaalt. Met andere woorden: iemand kan wel huiverig zijn om risico’s te nemen, maar zolang diezelfde persoon zich veilig voelt kan hij alsnog gevaarlijk gedrag gaan vertonen.

Risico’s nemen

Uiteindelijk zijn er meerdere factoren die bepalen hoe veel risico’s automobilisten nemen, maar de grootte van een auto hoort daar zeker bij. Over het algemeen kiezen mensen voor een grotere auto omdat ze die veiliger vinden. Andersom wijst data erop dat dit soort wagens vaker betrokken zijn bij incidenten, wat suggereert dat automobilisten minder voorzichtig zijn.

Nu auto’s in grootte en massa toenemen vinden de wetenschappers het belangrijk om te weten wat het effect van grotere auto’s is op menselijk gedrag. Daarom hebben zij zich gebogen over twee vragen. Allereerst: heeft de grootte van een auto effect op de risico’s die mensen nemen tijdens het rijden? En aanvullend daarop: zorgen grotere auto’s ervoor dat mensen meer risico’s nemen in hun dagelijkse leven? Dit hebben ze in de praktijk getest.

Rijgedrag in grotere auto

Daarvoor is samengewerkt met een Belgische non-profitorganisatie, die beschikking heeft over een simulator. Studenten werden gevraagd om tegen een kleine vergoeding een stuk te rijden met deze simulator, waarbij onder andere de snelheid, het accelereren en het afremmen werd gemeten. Eén groep in een kleine wagen, de tweede groep in een grote. Het merk wagen was hetzelfde. Opvallend is dat de grote wagen op alle metingen hoger scoorde. Automobilisten in de grote wagen reden sneller, gaven meer gas en remden harder. “Als de deelnemers denken in een grotere auto te rijden, leidt dit tot een intensiever en risicovoller gedrag”, concluderen de twee wetenschappers.

Car Cushion Hypothesis

Voor het tweede deel van de studie werd een andere groep deelnemers eerst gevraagd een auto te kiezen. Ze kregen de keuze tussen twee auto’s van hetzelfde merk, met grotendeels vergelijkbare kenmerken. Het meest opvallende verschil was de grootte. Deelnemers moesten de twee wagens beoordelen op veiligheid, kwaliteit, prijs en prestatie. Opnieuw scoorde de grotere auto op alle punten beter.

Daarna werd de zogenaamde BART-methode ingezet om te bekijken in hoeverre de deelnemers bereid zijn om risico’s te nemen. Die methode houdt in dat deelnemers met een pompje een ballon kunnen opblazen. Voor elk pompje krijgen ze vijf cent, maar ze verliezen al het geld als de ballon knapt. Dit wordt gezien als een betrouwbare methode om te voorspellen in hoeverre deelnemers bereid zijn risico’s te zijn. Daar werd een duidelijk onderscheid gevonden. Deelnemers die voor de kleine wagen kozen waren gemiddeld gezien bereid 14,83 pompjes te geven. Voor deelnemers die een voorkeur hadden voor een groter voertuig waren dat gemiddeld gezien 16,16 pompjes.

Effect

De onderzoekers vinden daarmee de hypothese bewezen en roepen beleidsmakers op hier rekening mee houden. Weliswaar zijn grote auto’s te prefereren zijn als het gaat om de veiligheid voor inzittenden, maar het effect op de algemene verkeersveiligheid is niet zo positief. Niet alleen veroorzaken grote auto’s bij ongelukken meer ernstig letsel aan de verkeersdeelnemers buiten de auto, maar ze lijken dus ook onveiliger gedrag uit te lokken.

Het is volgens de twee zaak om bij verkeersveiligheidsmaatregelen in auto’s van belang om niet alleen naar technische effecten te kijken, maar óók naar de impact hiervan op menselijk gedrag. Vooral vanwege de impact van autoverkeer en ongelukken op maatschappelijke kosten. En wet- en regelgeving hier op af te stemmen. “Onze bevindingen wijzen erop dat het ontmoedigen van grote auto’s een dubbel effect heeft”, concluderen zij. “Hierdoor kan het aantal incidenten afnemen én de ernst van de ongevallen.”

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve jaaraanbieding: € 7,50 i.p.v. € 10,50. 

Bekijk de aanbieding

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur voor VerkeersNet en schrijft daarnaast voor verschillende andere vakbladen van Promedia Group, zoals OVPro.nl en TaxiPro.nl.

6 reacties op “Nemen automobilisten in grotere auto’s meer risico’s?”

Martin Kroon|14.02.22|17:15

Behalve de grootte van de auto (dickpic-effect?) zijn vooral het motorvermogen en de prestaties (in EV de acceleratie) oorzakelijk voor asociaal gevaarlijk rijgedrag. Blijkt uit VS stat. onderzoek ongeval per autotype. Hoe meer macht hoe meer machtsgevoel hoe minder compassie hoe meer dominant gedrag. Daar hebben vrouwen minder last van. Wel zie ik ze meer hardrijden en kleven in snelle auto’s dan in kleinere auto’s die minder uitlokken tot zulk machogedrag!

Suzanne H.|11.02.22|11:34
Suzanne H.|11.02.22|11:32

Een onderzoek dat uitgevoerd werd:

https://link.springer.com/article/10.1007/s10603-022-09511-w?fbclid=IwAR1gSwPSOh7dEtjUHXyeqB7zlHjk7xRZ-Rc2yrmo6hlOA4EY-0xqSE68avQ

The Car Cushion Hypothesis: Bigger Cars Lead to More Risk Taking—Evidence from Behavioural Data | SpringerLink
Car traffic and accidents involving cars create an enormous societal cost, particularly in terms of negative consequences for public health. Mitigating these effects is a daily concern for public and private institutions and people around the world. At least a subset of accidents is attributable to the amount of risk drivers allow in their driving and in related behaviour like mobile phone use …
link.springer.com

Matthijs Dicke-Ogenia|10.02.22|14:08

Ik sta regelmatig op rotondes en kruispunten te schouwen. Wat me opvalt bij rotondes is dat weggebruikers in een hoge auto eerder en meer gas geven op een rotonde. Mijn conclusie is dat ze beter overzicht hebben of menen beter overzicht te hebben en daardoor die keuze durven te maken, en wellicht zich daar ook wel eens in vergissen. De hogere snelheid en de keuze door te rijden (immers ze hebben geconcludeerd dat ze de rotonde kunnen verlaten) leidt dan tot een ongeval.

Miguel Vertriest|10.02.22|13:24

Hoe rijker je bent, hoe asocialer in het verkeer. Kort door de bocht de conclusie uit deze studies: https://www.pnas.org/content/109/11/4086 “upper-class drivers were significantly more likely to drive through the crosswalk without yielding to the waiting pedestrian”

Milagro de la Música|10.02.22|12:20

Verhoogd veiligheidsgevoel klinkt als een klinische omschrijving van een maatschappelijk probleem. De samenleving individualiseert. Steeds minder mensen houden zich aan de regels. Dat is zichtbaar in het verkeer. “Ik bepaal zelf wel hoe hard ik rijd”. Een deel van de samenleving heeft geprofiteerd van de economische groei en kan zich een SUV veroorloven. Auto’s die onafhankelijkheid bevestigen. Dat kan asociaal rijgedrag uitlokken.
Het is maar een theorie. Maar wel interessant voor een onderzoek

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.